Babalık davası, analık davası ve diğer soybağı ile ilgili davalar, diğer hukuk davalarından farklı özellikler taşır. Bu tür davalarda tarafların anlaşması veya bir tarafın diğer tarafın iddiasını kabul etmesi mahkeme için yeterli olmaz.
Çünkü soybağı, yalnızca tarafların iradesiyle değiştirilebilecek bir konu değildir. Bir çocuğun gerçek anne veya babasının kim olduğunun tespiti, kamu düzeniyle ilgili kabul edilen bir durumdur.
Örneğin evlilik birliği içinde doğan bir çocuğun başka bir erkeğin çocuğu olduğunun iddia edilmesi veya bir erkeğin tanıma yoluyla nüfusuna aldığı çocuğun soybağının değiştirilmek istenmesi hâlinde mutlaka dava açılması gerekir.
Bu davalarda mahkeme, biyolojik bağın tespiti için DNA incelemesi yaptırır.
Soybağı Davasında DNA Testi Zorunlu mudur?
Soybağı davalarında en önemli delil DNA incelemesidir.
Mahkeme, tarafların ve çocuğun DNA örneklerini inceleme yapılması için Adli Tıp Kurumu’na gönderir. Yapılan genetik inceleme sonucunda biyolojik bağın bulunup bulunmadığı büyük ölçüde olarak tespit edilir.
Taraflardan birinin DNA örneği alınmasına yanaşmaması durumunda doğurabilir. Ancak uygulamada soybağı davalarının temelini yine DNA incelemesi oluşturur.
Soybağı Davasında Kişi Ölmüşse DNA Testi Nasıl Yapılır?
Soybağı araştırması gereken kişi hayatını kaybetmişse, DNA incelemesi yapılmasına engel değildir.
Gerekli şartların oluşması hâlinde mahkeme kararıyla mezar açılması ve kişiden DNA örneği alınması mümkündür.
Ölmüş Kişide Kardeşlerden Alınan DNA ile Soybağı Tespiti Yapılır mı?
Hayır. Yargıtay uygulamasında esas olan, soybağı araştırılan kişinin kendi DNA örneğinin alınmasıdır.
Ölmüş kişinin kardeşlerinden veya başka akrabalarından alınan DNA örnekleri, kişinin yerine geçmez ve soybağının kesin olarak tespitinde yeterli kabul edilmez.
Bu nedenle kişi vefat etmişse, gerekli şartlar oluştuğunda mezar açılarak doğrudan ölen kişiden DNA incelemesi yapılması yoluna gidilir.
Hatta genelde anne ve baba ve çocuktan alınan örnekler karşılaştırılacağından babalık davasında ölmüş anne mezarının da açılması gündeme gelebilir.
Mezar Açılınca DNA İçin Ne Alınır?
Mezar açılması kararı verildiğinde amaç, ölen kişiye ait doğrudan DNA materyaline ulaşmaktır.
Adli inceleme için tırnak, diş veya uygun görülen diğer biyolojik materyallerden örnek alınabilir.
İnceleme sonucunda kişinin biyolojik bağı, Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan DNA analizi ile belirlenir.
Ölmüş Kişinin Mezarı Nasıl Tespit Edilir?
Soybağı davasında ölen kişiden DNA örneği alınmasına karar verilmesi hâlinde, öncelikle kişinin defnedildiği mezarın tespit edilmesi gerekir.
Mahkeme tarafından ilgili mezarlıklar müdürlüğüne müzekkere yazılarak, kişinin hangi mezarlığa ve hangi ada/parsel veya mezar numarasına defnedildiği araştırılır.
Mezar bilgileri tespit edildikten sonra gerekli izin ve işlemler tamamlanarak mezarın açılması ve DNA incelemesi için örnek alınması sürecine geçilir.
Soybağı Davalarında DNA Testi Nerede Yapılır?
Soybağı davalarında DNA incelemesi genellikle Adli Tıp Kurumu tarafından yapılmaktadır.
Adli Tıp Kurumu tarafından gerçekleştirilen bu incelemeler, dava dosyasına önemli bir masraf kalemi olarak yansır.
Bu nedenle soybağı davalarında diğer birçok hukuk davasına göre daha yüksek yargılama giderleriyle karşılaşılması mümkündür.
Mahkeme özel labaratuvardan alacağınız DNA testini karara esas almaz. Özel labaratuvardan alınan test olsa dahi adli tıpta yeniden test aldırır.
Soybağı Davası Çok Masraflı mıdır?
Evet, soybağı davalarında masraf diğer bazı davalara göre daha yüksek olabilir.
Bunun temel nedeni DNA incelemesinin ücretli bir işlem olmasıdır. Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan genetik inceleme ücretleri, dava sırasında mahkeme masrafları içerisinde değerlendirilir.
Güncel Adli Tıp Kurumu ücret tarifesine Adli Tıp Kurumu’nun resmi internet sitesinden ulaşılabilir.
Bu ücretler dönem dönem değişebildiği için dava açılmadan önce güncel tarifelerin kontrol edilmesi gerekir.
Adli tıp ücretleri piyasadaki DNA testi yapan labaratuvarlara göre gayet yüksektir. Ayrıca mahkeme sadece babadan ve çocuktan değil anneden alınacak örneğin de incelenmesini şart koşabilir.
Soybağı Davasında Adli Yardımdan Yararlanılabilir mi?
Maddi durumu yetersiz olan kişiler, şartları oluşması hâlinde adli yardım talebinde bulunabilir.
Adli yardım kabul edilirse kişi, dava masraflarını ödemekten muaf tutulabilir. Masraflar dava sonunda davacı üstüne de bırakılabilir karşı tarafa da yüklenebilir.
Ayrıca kişinin özel avukatla çalışması, mahkemeden adli yardım talep etmesine engel değildir. Şartları oluşuyorsa kişi kendi seçtiği avukatla dava yürütürken de yargılama giderleri bakımından adli yardım talep edebilir.
Ancak adli yardım talebinin kabul edilip edilmeyeceği mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır. Gerekli belgeleri sunan her kişinin otomatik olarak adli yardımdan yararlanacağı söylenemez.
Soybağı Davasında Ne Kadar Masraf Çıkar?
Soybağı davasının toplam masrafı; DNA incelemesi ücreti, tebligat giderleri, icabında mezar kazım masrafları, harçlar ve diğer yargılama giderlerine göre değişir.
Özellikle Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan DNA incelemesi, toplam masrafın önemli bölümünü oluşturabilir.
Bu nedenle dava açmadan önce güncel Adli Tıp Kurumu ücret tarifesinin incelenmesi, yaklaşık masraf konusunda fikir verebilir.
Adli Tıp Kurumu ücret tarifesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir