Mahkeme tarafından hükmedilen nafakayı ödemeyen kişi hakkında öncelikle icra takibisüreci başlatılır. İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesine göre, nafaka alacaklısı ödenmeyen nafaka için icra takibi yapma hakkına sahiptir. Bu süreçte:
- Nafaka borçlusunun taşınır ve taşınmaz mallarına haciz uygulanabilir.
- Çalışan borçlunun maaşının dörtte birine kadar olan kısmı kesilebilir.
Buna rağmen nafaka ödenmezse, alacaklının ayrıca yapacağı şikâyet üzerine borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir. Bu hapis cezası, nafakanın ödenmesini zorlamak amacı taşır ve borç ödendiğinde sona erer.
Nafaka ödememe sonucu tazyik hapsinin niteliği
İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca nafakanın ödenmemesi, şikâyete bağlı bir yaptırıma tabidir. İcra takibine rağmen nafaka tahsil edilemezse, nafaka alacaklısı borçlunun yerleşim yerindeki İcra Ceza Mahkemesi’ne başvurarak tazyik hapsi talep edebilir.
Bu amaçla hazırlanacak şikâyet dilekçesinde; nafakaya ilişkin mahkeme kararı, başlatılan icra takibine ait belgeler, borçluya yapılan tebligatlar ve ödenmeyen nafaka tutarları açıkça belirtilmelidir. Mahkeme, yapılan başvuru üzerine dosyayı inceleyerek duruşma açar ve nafaka borçlusunu dinler.
Yargılama sonucunda borçlunun nafakayı kasıtlı olarak ödemediği kanaatine varılırsa, hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir. Bu karar kesinleştiğinde infaz edilir. Tazyik hapsi; ertelenemez, adli para cezasına çevrilemez ve adli sicil kaydına işlenir.
Ancak borçlu, cezaevinde bulunduğu sırada nafaka borcunu öderse derhal tahliye edilir. Nafakanın ilerleyen dönemlerde yeniden ödenmemesi hâlinde ise alacaklı tekrar şikâyette bulunabilir ve her ihlal için ayrı bir yaptırım uygulanabilir.
Nafakaya İlişkin Kararlara Uymama Suçu İcra İflas kanununda düzenlenmiştir. Bu kanuna göre nafaka ödenmediği takdirde nafaka borçlusu 3 ay tazyik hapsine maruz kalır. Nafakayı ödediğinde veya şikayetçi şikayetinden vazgeçtiğinde hapisten çıkar.
Nafaka ödememeye dair hapis cezası sabıka oluşturmaz.
Nafaka ödememeye dair tazyik hapsinin icrası için arama çıkartılır.
Hapsen tazyik kararı para cezasına çevrilemez. Bu tazyik hapsi ertelenemez.
Mahkemenin vermiş olduğu nihai kararda belirtilen nafaka icraya konulup, icra kesinleşip, bu dosyaya veya alacaklının kendi ibanına ödeme yapılmazsa şikayet hakkı doğar.
Hapis Cezası Çıkması İçin Gerekenler
işlemiş 3 aylık nafaka için şikayette bulunulabilir. Birikmiş nafaka için şikayette bulunulamaz. Bu nedenle her 3 er ay için şikayette bulunulabilir.
Her ne kadar ilamlı icra takibi vekile tebliğ edilse de, icra takibi muhtara, komşuya tebliğ ile kesinleştirilse, bu tebligatla haciz işlemlerine başlanabilse de tazyik hapsi çıkması için tebligatın borçluya yapılmış olması gerekir. Yani kaçak bir nafaka borçlusunu tazyik hapsi ile muhatap tutumak zordur.
Hem devam eden davada ara kararla çıkan tedbir nafakası hem de kesin kararla hükmedilen nafaka icra takibine konu edilebilir ve ödenmeyen nafakaların üstünden 3 ay geçmedikçe şikayete konu edilebilir.
Tazyik Hapsi İle Muhatap Olmamak İçin Ne Yapılmalıdır?
Bazen nafaka borçluları muhatapın hesaplarına çeşitli havaleler yollar, ATM’den isimsizce para yatırır veya bir akrabasının veya tanışının veya sekreterinin hesabından alacaklının hesabına havale yapar.
Nafakanın ödenmiş sayılması için ya açılan icra dosyasına ödenmesi gerekir ya da nafaka borçlusunun hesabından nafaka alacaklısının hesabına birebir mahkemenin belirttiği nafaka miktarı havale edilmelidir.
Havalenin açıklamasında açık açık “…… ayı nafakası” olarak açıklama düşmelidir.
Aksi halde nafaka ödenmemiş sayılır. Buna dair pek çok yargı kararı vardır.
Nafakanın tazyik hapsi gibi bir yaptırımı olduğundan nafaka ödenirken çok titizlikle hareket edilmelidir. Açıklamasız havalelerle ödeme yapılmamalıdır.
Boşanma aşamasında olduğunuz veya boşandığınız eşinize para vermek istemediğiniz için çocuğun hesabına havale ettiğiniz veya eline verdiğiniz paralar nafaka borcunu kaldırmaz. Nafaka borcu mahkeme kararında belirtildiği şekilde eşinizin hesabına veya icra dosyasına yapılmalıdır.