Boşanma Davasında Gizlilik Kararı Nasıl Alınır? Duruşma, Dosya, UYAP ve Adres Gizliliği

Boşanma davalarında eşlerin özel hayatına, sağlık durumuna, cinsel yaşamına, ekonomik ilişkilerine, aile içi şiddet iddialarına, çocuklara ve özel yazışmalara ilişkin son derece mahrem bilgiler mahkeme dosyasına girebilir. Bu nedenle boşanma davası açan kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri, davanın başkaları tarafından öğrenilip öğrenilemeyeceği ve dosyanın gizli tutulmasının mümkün olup olmadığıdır.

Türk hukukunda mahkeme duruşmalarının halka açık olması kuraldır. Boşanma davaları da kendiliğinden gizli görülmez. Bununla birlikte boşanma hukukunda özel hayatın korunması amacıyla duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebildiği gibi, özellikle şiddet ve can güvenliği riski bulunan durumlarda kişinin adres ve kimlik bilgilerinin resmî kayıtlarda gizlenmesine kadar uzanan daha geniş koruma tedbirleri de uygulanabilir.

Bu noktada birbirine benzeyen fakat hukuken farklı sonuçlar doğuran uygulamaları ayırmak gerekir. Duruşmanın izleyicilere kapatılması, dava dosyasındaki belirli bilgilerin erişiminin sınırlandırılması, 6284 sayılı Kanun kapsamında kimlik ve adres bilgilerinin resmî kayıtlarda gizlenmesi ve UYAP‘taki “dosya gizleme” özelliği aynı şey değildir.

1. Boşanma Davaları Gizli mi Görülür?

Boşanma davaları otomatik olarak gizli değildir. Anayasa’nın 141. maddesi ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca duruşmaların herkese açık yapılması esastır. Bu kurala aleniyet ilkesi denir.

Aleniyet, yargı faaliyetinin toplumun denetimine açık olmasını ve yargılamanın kapalı kapılar ardında yürütülmemesini amaçlar. Bu nedenle mahkeme ayrıca gizlilik kararı vermemişse boşanma duruşmasının yalnız taraflar ve avukatları tarafından izlenebileceği yönünde genel bir kural bulunmamaktadır.

Ancak duruşmanın halka açık olması, herkesin boşanma dosyasına girerek dava dilekçelerini, delilleri, sağlık kayıtlarını veya tanık ifadelerini inceleyebileceği anlamına gelmez. Duruşma aleniyeti ile dava dosyasına erişim birbirinden farklı konulardır.

Boşanma hukukunun özelliği nedeniyle kanun koyucu ayrıca özel bir gizlilik imkânı tanımıştır. Türk Medeni Kanunu’nun 184/6. maddesine göre taraflardan birinin istemi üzerine hâkim duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.

2. Boşanma Davasında Gizlilik Kararı Ne Demektir?

Boşanma davasında “gizlilik kararı” denildiğinde çoğu zaman birbirinden farklı üç uygulama aynı kavram altında düşünülmektedir.

Bunlardan ilki, duruşmanın halka kapatılmasıdır. Bu durumda dışarıdan izleyiciler duruşma salonuna alınmaz.

İkincisi, dava dosyasındaki adres, iletişim bilgisi, sağlık verisi veya güvenlik bakımından hassas belirli bilgi ve belgelerin erişiminin sınırlandırılmasıdır.

Üçüncüsü ise özellikle 6284 sayılı Kanun kapsamında uygulanan kişi ve adres gizliliğidir. Bu tedbir yalnız boşanma dosyasını değil, şartları varsa kişinin kimliğini veya yerini ortaya çıkarabilecek bilgilerin resmî kayıtlardaki görünürlüğünü de etkileyebilir.

Bu sebeple yalnız “dosyam gizli olsun” şeklinde genel bir talepte bulunmak yerine hangi bilginin kimden ve hangi sebeple korunmasının istendiğinin belirlenmesi gerekir.

3. Boşanma Duruşması Nasıl Gizli Yapılır?

Boşanma davasındaki taraflardan biri, duruşmaların gizli yapılmasını mahkemeden talep edebilir.

Türk Medeni Kanunu m. 184/6 boşanma davaları bakımından özel bir hüküm getirmiştir. Taraflardan birinin istemi üzerine hâkim duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir. Ancak talepte bulunulmuş olması, hâkimin mutlaka gizlilik kararı vermek zorunda olduğu anlamına gelmez.

Talebin neden gerekli olduğunun somutlaştırılması yararlıdır. Örneğin dava dosyasında tarafların cinsel yaşamına ilişkin iddiaların tartışılacak olması, ağır psikiyatrik veya başka sağlık bilgilerinin bulunması, özel görüntü ve yazışmaların delil olarak sunulması, çocukların korunması gereken bilgilerinin dosyada yer alması, kamuya yansıması hâlinde tarafların özel hayatına ciddi müdahale oluşturacak olayların bulunması veya güvenlik riski gizlilik talebinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Hâkim, boşanma davasının niteliğini ve açıklanacak bilgileri değerlendirerek duruşmanın tamamının veya gerekli olduğu ölçüde bir bölümünün gizli yapılmasına karar verebilir.

4. Hâkim Taraflar İstemeden Duruşmayı Gizli Yapabilir mi?

Boşanma davalarında Türk Medeni Kanunu m. 184/6 taraflardan birinin istemine bağlı özel bir gizlilik düzenlemesi içermektedir. Bunun yanında Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 28 uyarınca genel ahlakın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı durumlarda mahkeme, yargılamanın bir kısmının veya tamamının gizli yapılmasına kendiliğinden de karar verebilir.

Bu yetki sınırsız değildir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 05.05.2016 tarihli, 2015/16788 E., 2016/9300 K. sayılı kararında, taraflardan gizli duruşma yönünde bir talep bulunmadığı ve genel ahlak veya kamu güvenliğinin gizliliği zorunlu kıldığı bir durum da mevcut olmadığı hâlde duruşmanın gizli yapılması hukuka uygun bulunmamıştır.

Karar, boşanma davası olmasının tek başına hâkime yargılamayı kendiliğinden kapalı yürütme yetkisi vermediğini göstermektedir. Gizlilik için kanunda belirtilen şartlardan birinin bulunması gerekir.

5. Gizli Duruşmaya Kimler Girebilir?

Duruşmanın gizli yapılmasına karar verildiğinde mahkeme salonuna izleyici alınmaz. Taraflar, avukatlar, duruşmada dinlenecek tanıklar ve yargılama görevlileri gerekli oldukları ölçüde duruşmada bulunabilir.

Bir kişinin taraflardan birinin annesi, babası, kardeşi veya başka bir yakını olması ona gizli duruşmayı izleme hakkı vermez. Aile bireylerinin salonda bulunmasına izin verilip verilmeyeceği mahkemenin yargılama düzeni çerçevesinde değerlendirilir.

Mahkeme ayrıca gizli yargılama sırasında hazır bulunan kişileri, duruşmada öğrendikleri bilgileri açıklamamaları konusunda uyarabilir.

Bu sebeple gizlilik kararının pratikteki en belirgin sonucu, boşanmanın ayrıntılarının duruşma salonunda üçüncü kişiler tarafından dinlenmesinin önlenmesidir.

6. Duruşmanın Gizli Olması Dava Dosyasını da Gizler mi?

Duruşmanın gizli yapılması, dosyanın tamamının taraflardan ve avukatlarından gizleneceği anlamına gelmez.

Bu ayrım boşanma davalarında özellikle önemlidir. Gizli duruşma kararı esas olarak yargılamanın halka kapalı yürütülmesiyle ilgilidir. Karşı tarafın dava dilekçelerini, delilleri, tanık ifadelerini ve mahkemenin esas aldığı belgeleri öğrenme hakkı ise hukuki dinlenilme ve savunma hakkının bir parçasıdır.

Bu nedenle kişi hakkında ileri sürülen iddiaların ve mahkemenin kararına esas alabileceği delillerin karşı taraftan bütünüyle saklanması kural olarak mümkün değildir.

Ancak bir belgenin içindeki açık adres, telefon numarası, güvenliği tehdit edebilecek iletişim bilgileri veya başka hassas kişisel veriler bakımından farklı koruma tedbirleri uygulanabilir.

Duruşma gizliliği ile bu tür veri ve belge koruma tedbirlerinin ayrı ayrı talep edilmesi gerekir.

7. Boşanma Dosyasını Herkes UYAP’tan Görebilir mi?

Duruşmaların halka açık olması, dava dosyasının UYAP üzerinden herkese açılması anlamına gelmez.

UYAP Vatandaş Portal üzerinden kişi esas olarak tarafı olduğu dosyaları takip eder. Dosyanın tarafları ve yetkili avukatları dava evraklarına kendi hukuki konumları doğrultusunda erişebilir.

Bir kişinin komşusu, iş arkadaşı veya herhangi bir üçüncü kişi yalnız merak ettiği için UYAP’a girerek başka bir kişinin boşanma dilekçesini veya tanık ifadelerini görüntüleyemez.

Bu nedenle “boşanma davası alenidir” ifadesinden, dava dosyasındaki özel belgelerin internette herkese açık olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.

Şahsın e-devlet şifresini bilen herkes dosyayı inceleyebilir.

8. UYAP’taki Dosya Gizleme Özelliği ile Mahkemenin Gizlilik Kararı Aynı mı?

UYAP ve e-Devlet üzerinde bulunan “dosya gizleme” uygulaması, mahkemenin verdiği hukuki gizlilik kararından farklıdır.

Kişinin kendi e-Devlet veya UYAP ekranında belirli bir dosyanın doğrudan görünmesini sınırlandırması, dosyanın yargı sistemi içinde hukuken gizli hâle geldiği anlamına gelmez.

Bu işlem mahkemenin dosyaya erişimini engellemez, karşı tarafın taraf sıfatından kaynaklanan haklarını ortadan kaldırmaz ve avukatların hukuken sahip oldukları erişim yetkisini kendiliğinden sona erdirmez.

Bu özellik özellikle kişinin telefonuna veya e-Devlet hesabına bakan üçüncü kişilerin dosyanın varlığını kolayca görmesini önlemek bakımından pratik fayda sağlayabilir. Ancak kişi güvenliği için verilen 6284 kapsamındaki gizlilik kararıyla karıştırılmamalıdır.

9. Boşanma Davasında Adres Gizlenebilir mi?

Şiddet veya ciddi güvenlik riski bulunan boşanmalarda adres gizliliği, yalnız duruşmanın kapalı yapılmasından çok daha önemli olabilir.

Örneğin şiddet uygulayan eşten ayrılan kişinin başka bir şehirde veya gizli bir adreste yaşamaya başlaması hâlinde, yeni adresinin dava dilekçesinde veya MERNİS kayıtlarında karşı tarafça kolayca öğrenilmesi ciddi güvenlik tehlikesi yaratabilir.

Bu durumlarda 6284 sayılı Kanunun sağladığı kişi ve adres gizliliği gündeme gelir.

6284 sayılı Kanun m. 8/6 uyarınca gerekli bulunması hâlinde, tedbir kararıyla birlikte talep üzerine veya hâkim tarafından kendiliğinden, korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgiler, adresleri ve korumanın etkinliği bakımından önemli diğer bilgiler bütün resmî kayıtlarda gizli tutulabilir. Tebligatlar için ayrıca bir adres belirlenir.

Bu tedbir, yalnız boşanma duruşmasının izleyicilere kapatılmasından çok daha geniş bir güvenlik korumasıdır.

10. 6284 Kapsamında Kişi Gizliliği Ne Sağlar?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki gizlilik tedbirinin amacı, korunan kişinin bulunduğu yerin veya kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgilerin şiddet uygulayan kişi tarafından öğrenilmesini engellemektir.

Özellikle ağır tehdit, ısrarlı takip, öldürme tehdidi veya geçmişte ciddi fiziksel şiddet bulunan olaylarda kişinin yeni yerleşim yerinin gizli tutulması yaşamsal önem taşıyabilir.

Gizlilik kararı verildiğinde kişinin adres ve kimlik bilgilerine ilişkin resmî kayıtların görünürlüğü sınırlandırılabilir. Tebligatların gerçek ikamet adresine gönderilmesi yerine başka bir tebligat adresinin belirlenmesi de mümkündür.

Bu tedbir kişinin nüfus sisteminden silinmesi veya devlet kurumları bakımından hukuken “görünmez” hâle gelmesi anlamına gelmez. Yetkili kamu kurumları mevzuatın izin verdiği ölçüde gerekli bilgilere erişebilir.

Gizlilik, bilginin yetkisiz kişilere ulaşmasını engellemeye yöneliktir.

11. Adres Gizliliği Karşı Taraftan da Adresi Saklar mı?

6284 m. 8/6’nın temel amaçlarından biri, korunan kişinin yerinin şiddet uygulayan kişi tarafından öğrenilmesini engellemektir.

Bu nedenle gerekli gizlilik tedbiri uygulandığında gerçek adres yerine tebligat için farklı bir adres belirlenebilir ve kişinin yerini ortaya çıkarabilecek bilgiler resmî kayıtlarda korunabilir.

Boşanma davasında savunma hakkı devam etmekle birlikte, karşı tarafın davanın esasına ilişkin iddiaları öğrenme hakkı onun şiddet mağdurunun gizli adresini öğrenmesini zorunlu kılmaz.

Bu ayrım özellikle dava dilekçeleri hazırlanırken önemlidir. Can güvenliği riski bulunan kişinin yeni adresinin gereksiz biçimde dilekçenin açık metnine yazılması, sonradan alınacak gizlilik tedbirinin amacını zayıflatabilir.

12. MERNİS Adresi Gizlenebilir mi?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki kişi ve adres gizliliği, gerekli şartların bulunması hâlinde MERNİS dâhil resmî kayıtların görünürlüğünü etkileyebilir.

Uygulamadaki amaç, korunan kişinin yeni adresinin şiddet uygulayan kişi tarafından nüfus kayıtları veya bağlantılı kamu sistemleri üzerinden bulunmasını engellemektir.

Bu tedbir nüfus kaydının ortadan kaldırılması değildir. Kayıt devlet sisteminde varlığını sürdürür; ancak erişim mevzuata uygun biçimde sınırlandırılır.

Adres gizliliğinin okul kaydı, sağlık işlemleri, sosyal yardım veya adrese dayalı diğer kamu hizmetlerinde bazı teknik işlemleri daha karmaşık hâle getirmesi mümkündür. Bu durumda ilgili kurumlarla gizlilik statüsüne uygun şekilde işlem yapılması gerekir.

13. Boşanma Davasında Gizli Tanık Dinlenebilir mi?

Boşanma davalarında ceza muhakemesindeki anlamıyla gizli tanık sistemi uygulanmaz.

Tanığın kimliği ve mahkemede ne söylediği, karşı tarafın savunma hakkı gereği kural olarak taraflarca öğrenilebilir. Bir eş aleyhine kimin ne anlattığı gizlenerek ve karşı tarafa bu beyana karşı çıkma imkânı verilmeden boşanma kararı oluşturulması hukuk yargılamasının temel ilkeleriyle bağdaşmaz.

Bununla birlikte tanığın açık ikamet adresi, telefon numarası veya güvenliğini tehlikeye düşürebilecek diğer iletişim bilgileriyle tanığın kimliği aynı şey değildir.

Somut güvenlik riski bulunuyorsa tanığın adres ve iletişim bilgilerinin korunması için tedbir alınabilir. Ancak bu durum, tanığın kim olduğunun ve mahkemede hangi beyanda bulunduğunun karşı taraftan tamamen saklanacağı anlamına gelmez.

14. Tanığın Adresi UYAP’ta Gizlenebilir mi?

Tanık listelerinde çoğu zaman tanığın adıyla birlikte adres bilgisi de yer alır. Özellikle şiddet vakalarında tanığın, şiddet uygulayan kişinin ulaşmasını istemediği bir adreste yaşaması mümkündür.

Somut güvenlik tehlikesi bulunuyorsa tanığın açık adresi ve iletişim bilgilerinin gereksiz biçimde erişilebilir hâle gelmemesi için mahkemeden koruma talep edilebilir.

Ancak tanık daha sonra dinlendiğinde beyanı duruşma tutanağına geçirilir ve tarafların bu beyana karşı açıklama yapma hakkı bulunur.

Bu nedenle “tanık adresinin korunması” ile “gizli tanık dinlenmesi” birbirinden ayrılmalıdır.

15. Tanık Beyanını Mektupla Gönderebilir mi?

Boşanma davasında tanığın mahkemeye mektup göndererek olayları anlatması, tanığın usulüne uygun biçimde dinlenmesinin yerine geçmez.

Tanığın başka bir şehirde bulunması hâlinde gerektiğinde bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla dinlenmesi mümkündür. Böylece tanığın kimliği tespit edilir, beyanı usulüne uygun biçimde alınır ve taraflara tanık anlatımına karşı açıklama yapma imkânı sağlanır.

Tanıklık, tarafların hazırlayıp dosyaya sunduğu yazılı bir açıklamadan farklı bir delil türüdür.

16. Vekâletname ve Delil Listesindeki Adres Bilgileri Gizlenebilir mi?

Dava dosyasına sunulan vekâletname, tanık listesi veya başka belgelerde tarafların ya da üçüncü kişilerin adres ve iletişim bilgileri yer alabilir.

Özellikle kişi hakkında 6284 kapsamında adres gizliliği kararı bulunduğunda dosyaya sunulan belgelerin bu tedbiri anlamsızlaştıracak biçimde açık adres içermemesine dikkat edilmesi gerekir.

Mahkemeden hassas bilgi içeren belgelerin UYAP’taki görünürlüğünün uygun şekilde sınırlandırılması veya kişisel bilgilerin korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınması istenebilir.

Bununla birlikte mahkemenin hüküm kurarken kullanacağı delillerin tamamının karşı taraftan saklanması mümkün değildir. Korunacak olan bilgi ile savunma hakkı bakımından açıklanması gereken delilin birbirinden ayrılması gerekir.

17. Gizli Duruşmanın Tutanağı da Gizli Olur mu?

Duruşmanın izleyicilere kapatılması, duruşmada söylenenlerin tutanağa yazılmayacağı anlamına gelmez.

Tarafların ve tanıkların beyanları, mahkemenin ara kararları ve yargılama açısından gerekli diğer hususlar duruşma tutanağına geçirilir. Dosyanın tarafları ve avukatları da savunma haklarının gerektirdiği ölçüde bu kayıtlara erişebilir.

Bu nedenle gizli duruşmanın temel işlevi, mahrem bilgilerin kamuya açık duruşma salonunda üçüncü kişiler tarafından dinlenmesini önlemektir; tarafların birbirlerinden iddia ve delilleri saklamasını sağlamak değildir.

18. Gizli Duruşmada Konuşulanlar Başkalarına Anlatılabilir mi?

Gizli duruşma kararı, duruşmada öğrenilen mahrem bilgilerin kamuya yayılması bakımından da önem taşır.

Mahkeme, gizli yargılama sırasında hazır bulunan kişileri öğrendikleri bilgileri açıklamamaları konusunda uyarabilir ve bu hususu tutanağa geçirebilir.

Kapalı yapılmasına karar verilen duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğinin alenen ihlal edilmesi ayrıca ceza hukuku bakımından sonuç doğurabilir.

Bunun yanında gizlilik kararı bulunmasa dahi bir boşanma dosyasındaki özel mesajların, sağlık bilgilerinin, cinsel yaşama ilişkin iddiaların veya özel görüntülerin sosyal medyada yayımlanması; özel hayatın gizliliği, kişilik hakları ve kişisel verilerin korunması bakımından sorumluluk doğurabilir.

Bir belgenin mahkemeye delil olarak sunulmuş olması, onun internette serbestçe yayımlanabileceği anlamına gelmez.

19. Basın Boşanma Duruşmasına Girebilir mi?

Gizlilik kararı bulunmayan duruşmalar kural olarak halka açık olduğundan basın mensuplarının duruşmayı izleyebilmesi de prensip olarak aleniyet kapsamında değerlendirilir.

Ancak duruşmanın gizli yapılmasına karar verilmişse basın mensupları da diğer izleyiciler gibi duruşma salonuna alınmaz.

Taraflardan birinin kamuoyunca tanınan kişi olması, onun aile ve özel hayatına ilişkin bütün bilgilerin sınırsız biçimde yayımlanabileceği anlamına gelmez. Basın özgürlüğü ile özel hayatın korunması arasında somut olayın özelliklerine göre denge kurulması gerekir.

20. Gizli Görülen Boşanma Davasının Gerekçeli Kararı da Gizli midir?

Duruşmanın gizli yapılması, mahkemenin gerekçeli karar yazmayacağı veya hükmün yalnız tarafların bildiği gizli bir karar olacağı anlamına gelmez.

Mahkemenin hangi delilleri değerlendirdiğini ve hangi gerekçeyle boşanmaya veya davanın reddine karar verdiğini ortaya koyması gerekir. Bu sebeple çekişmeli boşanma davalarında tarafların ileri sürdüğü ve hüküm bakımından önem taşıyan olayların gerekçeli karara yansıması mümkündür.

Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 02.07.2012 tarihli, 2012/6905 E., 2012/8337 K. sayılı kararında, gizli yapılan bir yargılamada dahi hükmün alenen tefhim edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kararda, duruşmanın gizliliği ile kararların aleniyeti birbirinden ayrılmıştır.

Bu nedenle yalnız duruşmanın gizli yapılmasını istemek, çekişmeli boşanmada mahkemenin hukuken gerekli gördüğü vakıaları gerekçeli kararında hiç açıklamamasını sağlamaz.

21. Anlaşmalı Boşanma Mahremiyet Açısından Daha Uygun Olabilir mi?

Anlaşmalı boşanmada eşlerin boşanmanın dayandığı kusurlu olayları ayrıntılı biçimde mahkemeye ispatlamaları gerekmez. Tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaşmaları esas alınır.

Bu nedenle zina, özel mesajlar, aile içi tartışmalar, cinsel yaşama ilişkin ayrıntılar veya başka mahrem olayların dava dilekçelerinde ve gerekçeli kararda uzun uzun tartışılması genellikle gerekli olmaz.

Bu yönüyle anlaşmalı boşanma, özel hayatına ilişkin ayrıntıların çekişmeli bir yargılama kapsamında tartışılmasını istemeyen eşler bakımından daha sınırlı bir dava kaydı oluşturabilir.

Ancak anlaşmalı boşanma da “gizli boşanma” değildir. Dava açılır, mahkeme kararı verilir ve boşanma kesinleştiğinde medeni hâl nüfus kayıtlarına işlenir.

22. Boşanma Davasının Varlığı Tebligattan Öğrenilebilir mi?

Duruşma gizliliği, tebligat işlemlerini ortadan kaldırmaz.

Boşanma davasındaki dilekçeler ve mahkeme bildirimleri usulüne uygun biçimde taraflara tebliğ edilir. Fiziki tebligat aynı adreste yaşayan bir kişinin eline geçtiğinde aile bireylerinin zarfın veya tebligat işleminin varlığından dava bulunduğunu öğrenmesi fiilen mümkün olabilir.

Elektronik tebligat kullanılması, fiziksel tebligatın ev adresine gelmesinden kaynaklanabilecek mahremiyet riskini azaltabilir. Ancak elektronik tebligat da mahkemece verilen bir gizlilik kararı değildir.

Şiddet ve can güvenliği riski bulunan kişiler bakımından asıl koruma, gerektiğinde 6284 sayılı Kanun kapsamında farklı bir tebligat adresi belirlenmesi ve gerçek adresin resmî kayıtlarda gizlenmesidir.

23. Boşanmış Olmak Nüfus Kaydından Gizlenebilir mi?

Boşanma kararının kesinleşmesiyle medeni hâl değişikliği nüfus kayıtlarına işlenir.

Duruşmanın gizli yapılması veya kişinin 6284 kapsamında adres gizliliğinden yararlanması, boşanmanın nüfus kayıtlarına hiç işlenmemesi sonucunu doğurmaz.

Kişinin daha önce evlenip boşandığına ilişkin nüfus kayıtlarının hukuki sistemi içinde bulunması ile bu bilgilere herkesin serbestçe erişebilmesi de aynı şey değildir.

Gizlilik tedbirleri belirli bilgilerin güvenlik amacıyla görünürlüğünü sınırlandırabilir; ancak gerçekleşmiş bir medeni hâl değişikliğini hukuken yok saymaz.

24. Yurt Dışındaki Kurumlar Boşanma Kararını Görebilir mi?

Boşanma kararının yabancı ülkelerde tanınması, vatandaşlık, oturma izni, yeniden evlenme veya başka resmî işlemler nedeniyle mahkeme kararının ilgili kurumlara sunulması gerekebilir.

Bu durumda mahkemenin gerekçeli kararında yer alan bilgilerin de belgenin kapsamında bulunması mümkündür.

Özellikle çekişmeli boşanma kararlarında mahkemenin tarafların iddiaları ve delilleri hakkında değerlendirme yapması gerektiğinden gerekçeli karar, yalnız “tarafların boşanmasına karar verildi” cümlesinden ibaret olmaz.

Mahremiyet kaygısı bulunan tarafların dava stratejisini belirlerken yalnız duruşma gizliliğini değil, çekişmeli yargılama sonunda ortaya çıkacak gerekçeli kararın içeriğini de dikkate alması gerekir.

25. Boşanma Dosyasındaki Sağlık ve Psikiyatri Kayıtları Gizlenebilir mi?

Sağlık ve psikiyatri kayıtları özel nitelikli kişisel verilerdir. Ancak boşanma uyuşmazlığının çözümü için gerekli olduklarında mahkeme tarafından incelenmeleri veya ilgili kurumlardan getirtilmeleri mümkün olabilir.

Örneğin akıl hastalığı nedeniyle boşanma, şiddet iddiası veya eşin hukuki ehliyetinin tartışıldığı bir uyuşmazlıkta sağlık kayıtları davanın çözümü bakımından önem taşıyabilir.

Bu kayıtların dosyada bulunması, bunların kamuya serbestçe açıklanabileceği anlamına gelmez. Duruşmanın gizli yapılması, hassas verilerin korunmasına yönelik tedbirler ve gereksiz kişisel bilgilerin yayılmasının önlenmesi birlikte değerlendirilebilir.

Buna karşılık karşı tarafın savunma hakkını ortadan kaldıracak şekilde mahkemenin esas aldığı sağlık raporunun varlığının ve içeriğinin tamamen saklanması mümkün değildir.

26. Boşanma Dosyasındaki Özel Mesaj ve Görüntüler Gizlenebilir mi?

Boşanma davalarında WhatsApp yazışmaları, e-postalar, fotoğraflar veya başka dijital veriler delil olarak sunulabilir. Bunların içinde dava konusu olaylarla ilgisi bulunmayan son derece özel bilgiler de yer alabilir.

Mahkemeye sunulacak delilin dava ile ilgisi ve ispat bakımından gerekliliği gözetilmelidir. Özel hayatı gereksiz biçimde ifşa eden, uyuşmazlıkla ilgisi bulunmayan veri ve görüntülerin dosyaya doldurulması doğru değildir.

Özellikle cinsel içerikli görüntü, sağlık kaydı veya üçüncü kişilere ait hassas veri bulunan durumlarda duruşma gizliliği ile kişisel verilerin korunmasına yönelik talepler birlikte değerlendirilebilir.

Delilin mahkeme dosyasına girmiş olması, taraflardan birine o görüntüyü sosyal medyada yayımlama veya üçüncü kişilere dağıtma hakkı vermez.

27. Gizlilik Kararı İstenirken Mahkemeden Tam Olarak Ne Talep Edilmelidir?

Mahremiyet ihtiyacının niteliğine göre talep de değişir.

Sorun aile bireylerinin, basının veya başka kişilerin duruşmayı izlemesi ise duruşmanın gizli yapılması talep edilmelidir.

Sorun şiddet uygulayan eşin yeni adresi öğrenmesi ise yalnız duruşma gizliliği yeterli değildir; 6284 sayılı Kanun kapsamında kimlik ve adres bilgilerinin resmî kayıtlarda gizlenmesi ve farklı tebligat adresi belirlenmesi değerlendirilmelidir.

Sorun dosyaya sunulan belirli bir belgede üçüncü kişinin veya tanığın açık adresinin bulunmasıysa, ilgili kişisel bilginin korunmasına yönelik daha sınırlı bir talep kurulmalıdır.

Bu ayrım yapılmadığında mahkeme duruşmayı gizli hâle getirse bile kişinin asıl korunmasını istediği adres bilgisinin başka bir evrak üzerinden dosyaya girmesi mümkündür.

28. Gizlilik Kararı Karşı Tarafın Savunma Hakkını Ortadan Kaldırır mı?

Boşanma davasındaki gizlilik tedbirlerinin amacı karşı tarafın kendisine yöneltilen iddia ve delilleri öğrenmesini engellemek değildir. Tarafların hukuki dinlenilme, delillerden haberdar olma ve bunlara karşı açıklama yapma hakkı devam eder.

Bu nedenle “davam tamamen gizli olsun, eşim sunduğum delilleri görmesin” şeklinde bir gizlilik sistemi bulunmamaktadır.

Koruma gerektiren adres, iletişim bilgisi veya başka kişisel veriler savunma hakkının özü zedelenmeden gizlenebilir. Ancak mahkemenin kararına esas olacak iddia ve deliller bakımından karşı tarafa etkili savunma imkânı tanınması gerekir.

29. Boşanma Davasında Gizlilik Kararı Alınmasının En Önemli Sonuçları Nelerdir?

Gizlilik kararının sonucu, verilen kararın türüne göre değişir.

Duruşma gizli yapılmışsa üçüncü kişilerin yargılamayı izleyerek tarafların özel hayatına ilişkin bilgileri öğrenmesi önlenir.

6284 kapsamında kişi ve adres gizliliği verilmişse korunan kişinin yerini ve kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgiler resmî kayıtlarda sınırlandırılabilir ve tebligat için başka bir adres kullanılabilir.

Belirli hassas bilgilerin korunmasına karar verilmişse gereksiz kişisel verilerin taraf olmayan kişilere ulaşması sınırlandırılabilir.

Buna karşılık hiçbir gizlilik tedbiri, boşanma kararının hiç verilmemiş sayılmasını, karşı tarafın savunma hakkının kaldırılmasını veya boşanmanın nüfus kayıtlarına işlenmemesini sağlamaz.

Sık Sorulan Sorular

Boşanma davası açıldığında herkes öğrenir mi?

Boşanma davası kamuya ilan edilmez. Bununla birlikte duruşmalar kural olarak alenidir ve dava çeşitli resmî kayıtlarda bulunur. Tarafların ve avukatlarının dosya erişimi vardır. Üçüncü kişiler UYAP’tan herkesin boşanma dosyasını serbestçe görüntüleyemez.

Boşanma davası otomatik olarak gizli midir?

Boşanma davalarında da duruşmalar kural olarak açıktır. Taraflardan biri TMK m. 184/6 kapsamında gizli duruşma talep edebilir.

Hâkim gizlilik talebini kabul etmek zorunda mı?

Hâkim gizlilik ihtiyacını değerlendirir. Talebin neden gerekli olduğunun somut biçimde açıklanması önemlidir.

Gizlilik kararı verilirse eşim dava dosyasını göremez mi?

Gizlilik, karşı tarafın savunma hakkını ortadan kaldırmaz. Eş kendisine yöneltilen iddiaları ve mahkemenin esas alabileceği delilleri öğrenebilir. Güvenlik nedeniyle adres gibi belirli bilgiler ayrıca korunabilir.

Duruşma gizli olursa tanık ifadeleri de eşimden saklanır mı?

Tanık beyanı duruşma tutanağına geçirilir ve tarafların beyana karşı açıklama yapma hakkı bulunur.

Boşanma davasında gizli tanık kullanılabilir mi?

Ceza muhakemesindeki anlamıyla gizli tanık uygulaması yoktur. Tanığın açık adresi güvenlik nedeniyle korunabilse de kimliği ve beyanı taraflardan bütünüyle saklanamaz.

UYAP’ta dosyayı gizlemek mahkemece verilen gizlilik kararı mıdır?

UYAP veya e-Devlet’teki dosya gizleme özelliği kişinin kendi ekranındaki görünürlüğe ilişkin bir kullanıcı tercihidir. Hukuki anlamdaki gizlilik kararının yerine geçmez.

Eski eşimin yeni adresimi öğrenmesini engelleyebilir miyim?

Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunuyorsa 6284 sayılı Kanun m. 8/6 kapsamında adres ve kimlik bilgilerinin resmî kayıtlarda gizlenmesi talep edilebilir. Gerekli görülürse tebligat için ayrı adres belirlenebilir.

Gizlilik kararı MERNİS adresini de kapsayabilir mi?

6284 kapsamında gerekli şartlar oluşmuşsa adres ve kişinin yerini ortaya çıkarabilecek bilgiler resmî kayıtlarda gizli tutulabilir.

Duruşmaya annem veya arkadaşım girebilir mi?

Duruşma açık ise salon düzeni ve mahkemenin yönetimi çerçevesinde izleyici bulunması mümkündür. Duruşmanın gizli yapılmasına karar verilmişse izleyiciler salona alınmaz.

Boşanma kararında zina veya özel hayatla ilgili olaylar yazılır mı?

Çekişmeli boşanmada mahkeme hükmünün gerekçesini açıklamak zorundadır. Karara esas alınan ve uyuşmazlığın çözümü için önemli olan mahrem olayların gerekçeli karara yansıması mümkündür.

Anlaşmalı boşanmada yaşanan olayları anlatmak gerekir mi?

Kural olarak eşlerin birbirlerine hangi kusurları yüklediklerini ayrıntılı biçimde ispatlamaları gerekmez. Bu nedenle özel hayatın ayrıntılarının mahkeme kararına taşınması çekişmeli boşanmaya göre daha sınırlı olabilir.

Gizli duruşmada söylenenleri sosyal medyada paylaşmak mümkün mü?

Gizli duruşmadaki açıklama veya görüntülerin gizliliğinin alenen ihlali ceza hukuku bakımından sonuç doğurabilir. Ayrıca gizlilik kararı olmasa bile özel hayat, kişilik hakları ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumluluklar gündeme gelebilir.

Duruşma gizli yapılırsa basın salona girebilir mi?

Gizli duruşma kararının bulunması hâlinde basın mensupları da izleyici olarak duruşma salonunda bulunamaz.

Gizlilik kararı boşanmış olduğumu nüfus kaydından siler mi?

Boşanma kesinleştiğinde medeni hâl değişikliği nüfus kayıtlarına işlenir. Gizlilik tedbiri boşanma olgusunu hukuken ortadan kaldırmaz.

Tanığım başka şehirdeyse mektupla ifade verebilir mi?

Tanığın mahkemeye yazılı açıklama göndermesi usulüne uygun tanık dinlenmesinin yerine geçmez. Şartları varsa tanık bulunduğu yerdeki mahkeme aracılığıyla dinlenebilir.

Fiziksel tebligat nedeniyle ailem davayı öğrenebilir mi?

Aynı adreste yaşayan kişilerin tebligat işleminin varlığını fark etmesi mümkündür. Elektronik tebligat bazı durumlarda bu pratik riski azaltabilir. Can güvenliği riski bulunuyorsa 6284 kapsamında ayrı tebligat adresi ve adres gizliliği değerlendirilmelidir.