Akıl Sağlığı Raporu ve Kullanılan Psikiyatrik İlaçlar Boşanma Davasında Neyi İspatlar?

Eşinin psikiyatrik ilaç kullandığını öğrenen taraf, bu durumu boşanma davasında delil olarak sunabilmekte, diğer eşin ruhsal sağlığının araştırılmasını veya müşterek çocukların velayetinin kendisine verilmesini isteyebilmektedir.

Ancak psikiyatrik ilaç kullanılması, psikolog desteği alınması veya geçmişte ruh sağlığı nedeniyle hastaneye başvurulmuş olması, tek başına boşanmada kusurlu davranışın ya da velayet görevini yerine getirememenin ispatı değildir. Bir kişinin ruhsal hastalığının bulunması, davranışlarının iradi olup olmadığı, dava ehliyeti ve çocuk yetiştirme kapasitesi birbirinden farklı hukuki konulardır.

Akıl sağlığı raporunun boşanma davasındaki etkisi, öncelikle raporun hangi iddiayı araştırmak amacıyla istendiğine bağlıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 165. maddesi kapsamında akıl hastalığına dayalı özel boşanma davası açılmamış olsa bile eşin ruhsal sağlık durumunun belirli davranışlarla ilişkisi, dava ehliyeti veya çocuğun üstün yararı yönünden tıbbi inceleme yapılması gündeme gelebilir.

Eşim Boşanma Davasında Akıl Sağlığı Raporu İstedi, Neden?

Boşanma davasında eşlerden birinin diğer taraf hakkında akıl sağlığı raporu alınmasını istemesi, her zaman akıl hastalığı nedeniyle boşanma talebinde bulunduğu anlamına gelmez. Bu talebin amacı, dava dilekçesinde ileri sürülen iddialara ve taraflar arasındaki uyuşmazlığa göre değişmektedir.

Eş, diğer tarafın psikiyatrik rahatsızlığı nedeniyle evlilik birliğine ilişkin davranışlarının değerlendirilmesini, geçmişte gerçekleşen bazı olayların ruhsal hastalıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılmasını ve evlilik birliğinde yaşanan kavgaların, psikolojik şiddetin ispatında destekleyici bir delil olarak kullanabilir.

Tarafların müşterek çocukları bulunuyorsa rapor talebi, diğer eşin çocukların bakımını üstlenmeye uygun olmadığı iddiasına da dayanabilir. Çocuğa yönelik ihmal, şiddet, güvenlik riski veya bakım yükümlülüklerinin yerine getirilemediği ileri sürülüyorsa ebeveynin ruhsal sağlık durumunun bu iddialarla bağlantısı araştırılabilir.

Ancak karşı tarafın akıl sağlığı raporu istemesi, psikiyatrik rahatsızlığın bulunduğunun veya ileri sürülen iddiaların doğru olduğunun kanıtı değildir. Mahkemenin rapor talebini kabul etmesi de ilgili eşin kusurlu olduğu veya velayeti kaybedeceği anlamına gelmez. Mahkeme, incelemenin uyuşmazlığın çözümü bakımından gerekli olup olmadığını ve hangi tıbbi soruların cevaplandırılması gerektiğini değerlendirir.

Psikiyatrik İlaç Kullanmak Boşanma Davasında Kusur Sayılır mı?

Antidepresan, anksiyete ilacı, duygu durum düzenleyici veya başka bir psikiyatrik ilaç kullanmak, boşanmada kusur oluşturmaz. Psikiyatrik tedavi görmek de evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin ihlal edildiğini göstermez.

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi kapsamında kusur değerlendirmesi yapılırken, evlilik birliğinin sarsılmasına neden olduğu ileri sürülen somut davranışlar incelenir. İlaç kullanımı ise doğrudan kusurlu bir davranış olmayıp kişinin sağlık durumuna ilişkin bilgidir.

Eşin psikiyatrik ilaç kullanması nedeniyle hakaret ettiği, şiddet uyguladığı, çocuklarına bakamadığı veya evlilik yükümlülüklerini yerine getirmediği ileri sürülüyorsa yalnızca ilaç reçetesinin sunulması bu iddiaları ispatlamaya yetmez. İleri sürülen davranışların gerçekleşip gerçekleşmediği ve bunların sağlık durumuyla ilişkisi ayrıca araştırılmalıdır.

Ruhsal hastalıkların tamamı kişinin ayırt etme gücünü veya davranışlarını yönlendirme yeteneğini ortadan kaldırmaz. Aynı hastalığın farklı kişiler üzerindeki etkileri ve hastalığın farklı dönemlerdeki ağırlığı da değişebilir. Bu nedenle eşin kullandığı ilacın adından hareketle doğrudan kusur değerlendirmesi yapılması mümkün değildir.

Akıl Sağlığı Raporu Boşanma Davasında Kusuru İspatlar mı?

Akıl sağlığı raporu, kişinin ruhsal durumuna ilişkin tıbbi değerlendirme içerir. Evlilik birliğinin sarsılmasında hangi eşin kusurlu olduğuna ise mahkeme karar verir.

Psikiyatrik raporda belirli bir hastalığın tespit edilmiş olması, o kişinin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Hatta bazı durumlarda rapor, kişiye isnat edilen davranışların hastalık nedeniyle iradi olmadığını ortaya koyarak kusur değerlendirmesini etkileyebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.05.2014 tarihli, 2014/9674 E., 2014/11480 K. sayılı kararında, akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanan kadının iradi olmayan davranışlarından dolayı kusurlu tutulamayacağı kabul edilmiştir. Buna karşılık erkeğin eşine hakaret etmesi, ailesinin evlilik birliğine müdahalesine sessiz kalması ve eşini baba evine bırakması kusur değerlendirmesinde dikkate alınmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.03.2023 tarihli, 2022/10265 E., 2023/969 K. sayılı kararında da kişinin vesayet altına alınmasını gerektirecek ağırlıkta bir akıl hastalığı veya zekâ geriliği bulunmamasına rağmen dava konusu davranışların mevcut rahatsızlığın etkisi altında gerçekleştiği değerlendirilmiştir. Yargıtay, iradi olmayan davranışların TMK m. 166 kapsamında kusur olarak yüklenemeyeceğine ilişkin yaklaşımı benimsemiştir.

Bu kararlar, boşanma davasında bir davranışın gerçekleştiğinin ispatlanması ile o davranış nedeniyle eşe kusur yüklenmesinin farklı meseleler olduğunu göstermektedir. Ancak psikiyatrik tanısı bulunan herkesin bütün davranışlarının irade dışı olduğu kabul edilemez. Hastalığın belirli davranış üzerindeki etkisi ayrıca araştırılmalıdır.

Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma Davası Açılmamışsa Psikiyatri Raporunun Etkisi Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 165. maddesinde düzenlenen akıl hastalığı nedeniyle boşanma ile 166. maddesinde düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması farklı boşanma sebepleridir.

TMK m. 165 kapsamında akıl hastalığının geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi ve hastalık nedeniyle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi aranır. Buna karşılık TMK m. 166 kapsamında açılan davada, sırf psikiyatrik rahatsızlık tespit edilmesi boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.05.2023 tarihli, 2022/11184 E., 2023/2295 K. sayılı kararında, akıl hastalığı nedeniyle kısıtlı bulunan erkeğin iradi olmayan davranışlarının evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında kusur olarak değerlendirilemeyeceği kabul edilmiştir. Akıl hastalığına dayalı boşanma sebebine başvurulmamış ve dava TMK m. 166 kapsamında yürütülmüş olduğundan, erkeğin iradi olmayan davranışlarına dayanılarak boşanma kararı verilmemesi hukuka uygun bulunmuştur.

Bununla birlikte akıl hastalığı nedeniyle boşanma davası açılmamış olması, mahkemenin psikiyatrik değerlendirme yaptırmasına engel değildir. Rapor, eşin davranışlarının iradiliği, dava ehliyeti veya velayet bakımından önem taşıyabilir. Ancak böyle bir raporun bulunması, TMK m. 166 kapsamında açılmış davanın kendiliğinden TMK m. 165’e dayalı boşanma davasına dönüşmesi sonucunu doğurmaz.

Eşim Psikiyatrik İlaçlarımı Boşanma Davasında Delil Olarak Sundu, Davada Ne Etkisi Olur?

Eşlerden birinin diğer tarafın kullandığı psikiyatrik ilaçları, reçeteleri veya tedavi kayıtlarını boşanma dosyasına sunması, bu belgelerin tek başına kusur veya velayete engel bir durumun ispatı olarak kabul edileceği anlamına gelmez.

Öncelikle ilaçların hangi iddianın ispatı amacıyla dosyaya sunulduğu belirlenmelidir. Bir kişinin antidepresan kullanması ile çocuğunun bakımını ihmal etmesi veya eşine şiddet uygulaması arasında doğrudan ve zorunlu bir bağlantı bulunmamaktadır.

Reçete, ilaç kullanımı veya tedavi kaydı, ilgili tarihte belirli bir sağlık hizmeti alındığını gösterebilir. Ancak bu belge tek başına hastalığın ağırlığını, kişinin günlük yaşamını nasıl etkilediğini, davranışlarını yönlendirme yeteneğini veya ebeveynlik kapasitesini ortaya koymaz.

Ayrıca sağlık verilerinin hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediği önemlidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesinin ikinci fıkrası gereğince hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Bu nedenle eşin diğer tarafın e-Nabız hesabına izinsiz girerek, sağlık kayıtlarını yetkisiz şekilde temin ederek veya kişisel sağlık verilerine hukuka aykırı yollarla ulaşarak elde ettiği belgeler, delilin hukuka uygunluğu bakımından incelenmelidir. Evlilik ilişkisi, taraflardan birine diğerinin bütün sağlık verilerini sınırsız biçimde elde etme hakkı vermez.

Psikiyatrik İlaç Kullanan Anne Velayeti Kaybeder mi?

Psikiyatrik ilaç kullanılması, psikolog desteği alınması veya geçmişte ruh sağlığı nedeniyle tedavi görülmesi velayetin diğer ebeveyne verilmesini gerektirmez.

Velayet uyuşmazlıklarında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme çocuğun yaşını, gelişim ihtiyaçlarını, ebeveynleriyle ilişkisini, bakım koşullarını, güvenliğini ve tarafların ebeveynlik görevlerini yerine getirme kapasitelerini birlikte değerlendirir.

Annenin veya babanın psikiyatrik rahatsızlığının bulunması hâlinde önemli olan, bu durumun çocuğun bakımına, güvenliğine ve gelişimine somut etkisidir.

Anayasa Mahkemesinin 10.12.2024 tarihli, 2021/17601 başvuru numaralı Özgür Özmen kararında, velayet sahibi annenin psikolojik sorunları, psikiyatrik tedavi geçmişi ve alkol kullanımı hakkındaki iddialar değerlendirilmiştir. Yargılamada sosyal inceleme raporları, tanık beyanları ve çocuğun görüşleri dikkate alınmış; annenin çocuğun bakımını ihmal ettiğinin ispatlanmadığı ve velayetin değiştirilmesini gerektiren koşulların oluşmadığı kabul edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasını açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur.

Bu karar, psikiyatrik tedavi geçmişine ilişkin iddiaların otomatik olarak velayetin değiştirilmesine yol açmadığını göstermektedir. Bununla birlikte ciddi bir ruhsal rahatsızlığın çocuğun güvenliği ve bakımına etkisi konusunda somut şüphe bulunması hâlinde ayrıca tıbbi inceleme yapılması gerekebilir.

Velayet İçin Pedagog Raporu mu, Akıl Sağlığı Raporu mu Daha Önemlidir?

Velayet uyuşmazlığında pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı tarafından hazırlanabilen sosyal inceleme raporu ile psikiyatri uzmanının düzenlediği tıbbi rapor farklı amaçlara hizmet eder.

Sosyal inceleme raporunda çocuğun ebeveynleriyle ilişkisi, bakım düzeni, yaşam koşulları, eğitim ve gelişim ihtiyaçları, ebeveynlerin tutumları ve çocuğun üstün yararına uygun velayet düzeni değerlendirilir.

Psikiyatrik değerlendirmede ise ebeveynin ruhsal sağlık durumu, hastalığın niteliği ve gerektiğinde bu durumun çocuğun bakımını üstlenme kapasitesine etkisi araştırılır.

Bu nedenle her olayda psikiyatri raporunun sosyal inceleme raporundan üstün olduğu veya sosyal inceleme raporu bulunduğunda ayrıca tıbbi değerlendirmeye gerek kalmayacağı söylenemez.

Örneğin sosyal inceleme raporunda annenin çocukla güçlü bağ kurduğu, bakım sorumluluklarını yerine getirdiği ve çocuğun gelişiminin olumlu olduğu belirlenmiş olabilir. Buna karşılık dosyada çocuğun güvenliğini etkileyebilecek ciddi bir psikiyatrik rahatsızlık iddiası ve bunu destekleyen somut deliller varsa mahkeme, bu iddianın tıbbi yönden ayrıca araştırılmasını gerekli görebilir.

Velayet kararının yalnızca psikiyatrik tanıya veya tek bir uzman raporuna dayanması yerine, çocuğun üstün yararını etkileyen bütün koşulların değerlendirilmesi gerekir.

Velayette Psikiyatrik Hastalık İddiası Varsa Sosyal İnceleme Raporu Yeterli midir?

Boşanma davasında anne veya babanın psikiyatrik rahatsızlığı bulunduğu ve bu rahatsızlığın çocuğun bakımını olumsuz etkilediği ileri sürülüyorsa, mahkeme sosyal inceleme raporuyla yetinmeyerek ayrıca psikiyatrik değerlendirme yaptırabilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.11.2017 tarihli, 2017/5156 E., 2017/13441 K. sayılı kararında, annede atipik affektif bozukluk tanısının bulunması karşısında sosyal inceleme raporunun yanında psikiyatri uzmanı bulunan resmî sağlık kuruluşundan ayrıntılı rapor alınması gerektiği benimsenmiştir. Yargıtay, hastalığın velayetin anneye verilmesi hâlinde çocuk açısından ciddi tehlike oluşturup oluşturmayacağı araştırılmadan karar verilmesini eksik inceleme olarak değerlendirmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24.05.2016 tarihli, 2015/18106 E., 2016/10191 K. sayılı kararında da annenin kişilik bozukluğu nedeniyle tedavi gördüğüne ilişkin bilgiler, çocuğun yönlendirildiğine ilişkin tespitler ve ebeveynlik yeterliliği hakkındaki tanık beyanları karşısında mevcut sosyal inceleme raporu yeterli görülmemiştir. Uzman heyetinden yeniden rapor alınarak velayetin belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bununla birlikte eşlerden birinin diğer tarafın psikiyatrik ilaç kullandığını ileri sürmesi, her boşanma davasında ayrıca psikiyatri raporu alınmasını zorunlu kılmaz. Mahkeme iddianın somut dayanaklarını ve çocuğun üstün yararı bakımından araştırılması gereken bir husus bulunup bulunmadığını değerlendirir.

Psikiyatrik hastalığın tespit edilmesi de kendiliğinden velayetin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz. Belirleyici olan, hastalığın ebeveynlik görevlerinin yerine getirilmesine ve çocuğun üstün yararına somut etkisidir.

Boşanma Mahkemesi Hastaneden Psikiyatri Raporu ve Tedavi Kayıtlarını İsteyebilir mi?

Boşanma davasında eşlerden birinin psikiyatrik tedavi geçmişinin uyuşmazlık açısından gerekli olması hâlinde mahkeme, ilgili sağlık kurumundan belirli kayıtların gönderilmesini isteyebilir. Bununla birlikte mahkemenin sağlık kayıtlarını isteme yetkisi, eşlerden birinin diğer tarafın bütün psikiyatrik geçmişini sınırsız biçimde araştırabileceği anlamına gelmez.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 195. maddesi, tarafların elinde bulunmayan ve incelenmesine karar verilen delillerin ilgili resmî makam, merci ve üçüncü kişilerden getirtilmesini düzenlemektedir. Aynı Kanun’un 221. maddesi de üçüncü kişi veya kurumun elinde bulunan belgenin uyuşmazlığın ispatı için zorunlu görülmesi hâlinde ibrazının emredilmesine ilişkin hükümler içermektedir.

Psikiyatrik muayene, tedavi, ilaç kullanımı ve terapi kayıtları ise 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 6. maddesi kapsamında özel nitelikli kişisel verilerdir. Bu nedenle sağlık kayıtlarının istenmesinde gereklilik ve ölçülülük ilkeleri önem taşımaktadır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 194. maddesi uyarınca taraflar, dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmak ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıklamak zorundadır.

Örneğin boşanma davasında 2025 yılında gerçekleştiği ileri sürülen bir davranışın o tarihteki psikiyatrik rahatsızlıktan kaynaklandığı iddia ediliyorsa, ilgili dönemin tedavi kayıtlarının incelenmesi gerekebilir. Buna karşılık dava konusu olaylarla bağlantısı açıklanmayan yıllar öncesindeki terapi görüşmelerinin tamamının dosyaya getirtilmesi, özel hayatın korunması ve ölçülülük bakımından itirazlara konu olabilir.

Mahkemenin usulüne uygun belge talebi karşısında sağlık kuruluşunun kayıtların mahkemeye iletilmesine ilişkin yükümlülüğü, ilgili usul ve sağlık mevzuatı kapsamında değerlendirilir. Ancak bu kayıtların yargılama amacıyla temin edilmesi, tarafların söz konusu bilgileri dava dışında üçüncü kişilere açıklayabileceği anlamına gelmez.

Boşanma Davasında Akıl Sağlığı Muayenesine Gitmek Zorunlu mu? Eş Muayeneyi Reddederse Ne Olur?

Boşanma davasında karşı tarafın akıl sağlığı raporu talep etmesi, ilgili eşin kendiliğinden psikiyatrik muayeneye gitmek zorunda olduğu anlamına gelmez. Öncelikle mahkemenin bu incelemeyi gerekli görmesi ve uygun bir ara karar oluşturması gerekir.

Psikiyatrik muayene, kişinin özel hayatı ve vücut bütünlüğüyle bağlantılı olduğundan, yalnızca karşı tarafın talebi üzerine sınırsız biçimde uygulanabilecek bir delil toplama yöntemi değildir. Mahkemenin incelemenin hangi vakıanın ispatı için istendiğini, dava bakımından gerekli olup olmadığını ve daha sınırlı yöntemlerle aynı sonuca ulaşılıp ulaşılamayacağını değerlendirmesi gerekir.

Örneğin eşlerden birinin antidepresan kullandığının ileri sürülmesi, tek başına zorunlu psikiyatrik muayene yapılmasını gerektiren bir sebep değildir. Buna karşılık kişinin ayırt etme gücünün bulunmadığı, dava ehliyetinin tartışmalı olduğu veya çocuğun bakımını etkileyebilecek ciddi bir ruhsal hastalığının bulunduğu yönünde somut deliller varsa tıbbi inceleme ihtiyacı doğabilir.

Mahkeme tarafından usulüne uygun biçimde psikiyatrik inceleme kararı verildiği hâlde kişinin muayeneye katılmaması, incelemenin tamamlanmasını engelleyebilir. Ancak muayeneye katılmama davranışından hareketle kişinin mutlaka akıl hastası olduğu, kusurlu sayılması gerektiği veya velayeti kaybedeceği sonucuna doğrudan ulaşılamaz.

Muayeneden kaçınmanın hukuki sonuçları, incelemenin amacı ve dayandığı kanuni düzenlemeye göre değerlendirilmelidir. Özellikle dava ehliyetine ilişkin ciddi şüphe bulunması hâlinde vesayet hukukuna ilişkin inceleme ve usuller gündeme gelebilir. Buna karşılık boşanma davasında ruhsal sağlık durumunun kusur veya velayet bakımından araştırılması, mahkemeye her durumda kişinin iradesi dışında zorla psikiyatrik muayene yaptırma yetkisi vermez.

Boşanma Davasında Alınan Akıl Sağlığı Raporuna İtiraz Edilebilir mi?

Boşanma davasında eşlerden biri hakkında düzenlenen psikiyatrik raporun, sağlık kurulu değerlendirmesinin veya Adli Tıp Kurumu incelemesinin hatalı ya da eksik olduğu düşünülüyorsa raporun niteliğine ve yargılamadaki işlevine uygun şekilde itirazda bulunulabilir.

Özellikle raporun yalnızca mevcut ruhsal durumu değerlendirmesi, geçmişte gerçekleşen olayların meydana geldiği tarihteki ruhsal durumu araştırmaması veya hastalığın çocukların bakımına etkisini yeterince açıklamaması, raporun tamamlanması ya da yeniden inceleme yapılması talebine dayanak oluşturabilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 281. maddesi uyarınca taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde rapordaki eksikliklerin giderilmesini, belirsiz hususların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Kanunda belirtilen koşullarla, yine bu süre içerisinde başvurulması hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere iki haftayı geçmeyen ek süre verilmesi de mümkündür.

Ancak her hastane kaydı, tedavi belgesi veya sağlık kurulu raporu usul hukuku bakımından aynı nitelikte değildir. HMK m. 281’deki itiraz süresi, bilirkişi raporlarına ilişkin olduğundan, dosyaya sunulan her tıbbi belgeye otomatik olarak aynı usulün uygulanacağı kabul edilemez.

Psikiyatrik incelemelerde raporun hangi soruya cevap verdiği özellikle önemlidir. Örneğin dava sırasında düzenlenen raporda kişinin mevcut durumda ayırt etme gücüne sahip olduğu belirtilmiş olabilir. Ancak bu tespit, iki yıl önce meydana gelen ve boşanma davasında kusur olarak ileri sürülen davranışların gerçekleştiği tarihteki ruhsal durumu kendiliğinden açıklamaz.

Aynı şekilde kişinin psikiyatrik bir rahatsızlığının bulunduğunun belirlenmesi, bu rahatsızlığın çocukların günlük bakımını olumsuz etkilediğini tek başına ispatlamaz.

Bu nedenle rapora itirazda yalnızca raporun kabul edilmediğinin belirtilmesi yerine, tıbbi değerlendirmenin hangi konuda eksik kaldığı açıklanmalıdır. Hastalığın olay tarihindeki etkisinin araştırılmaması, tedavi kayıtlarının değerlendirilmemesi, raporun kendi içerisinde çelişkiler taşıması veya velayet bakımından çocuğun üstün yararını ilgilendiren soruların cevapsız bırakılması, ek rapor veya yeniden inceleme talebinin değerlendirilmesinde önem taşır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 282. maddesi uyarınca hâkim, bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu nedenle psikiyatrik rapor, mahkemenin mutlaka aynı yönde karar vermesini gerektiren kesin bir delil değildir. Bununla birlikte özel tıbbi bilgi gerektiren hususlarda bilimsel değerlendirmenin yeterli gerekçe olmaksızın göz ardı edilmesi de doğru değildir.

Eşim Psikiyatri Kayıtlarımı Mahkemeye Sunduysa Bunların Dosyadan Çıkarılmasını İsteyebilir miyim?

Eşlerden birinin diğer tarafa ait psikiyatrik kayıtları boşanma davasına sunması hâlinde, öncelikle belgelerin hangi yöntemle elde edildiği ve hukuka uygun delil niteliği taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 189. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.

Özellikle diğer eşin e-Nabız hesabına izinsiz girilerek sağlık bilgilerinin alınması, hastane kayıtlarının yetkisiz kişilerden temin edilmesi veya özel terapi notlarına hukuka aykırı biçimde ulaşılması, delillerin hukuka uygunluğu bakımından itirazlara konu olabilir.

Buna karşılık sağlık verilerinin yargılamada kullanılması her durumda hukuka aykırı değildir. 6698 sayılı Kanun’un 6. maddesi, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması gibi belirli durumlarda özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesine imkân tanımaktadır. Bu nedenle delilin elde edilme yöntemi ile mahkemede kullanılmasının gerekliliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Hukuka aykırı biçimde elde edildiği ileri sürülen psikiyatrik kayıtlar bakımından, belgenin delil olarak dikkate alınmaması talep edilebilir. Ancak bu tür bir itirazın kabul edilmesi, belgenin fiziksel veya elektronik dava dosyasından her durumda tamamen silineceği anlamına gelmez. Delilin hukuki değeri, dosyada bulunması ve kişisel verilere erişimin sınırlandırılması farklı hukuki meselelerdir.

Psikolog veya Psikiyatrist Boşanma Davasında Aleyhime Tanıklık Yapabilir mi?

Psikolog veya psikiyatristin boşanma davasında tanık olarak gösterilmesi ile tedavi sürecinde öğrendiği bütün kişisel bilgileri açıklamak zorunda olması aynı değildir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 249. maddesi uyarınca kanun gereği sır olarak korunması gereken bilgiler hakkında tanıklığına başvurulan kişiler, bu konularda tanıklıktan çekinebilir. Sır sahibinin açıklamaya izin vermesi hâlinde ise Avukatlık Kanunu’na ilişkin özel hüküm saklı kalmak üzere tanıklıktan çekinme imkânı ortadan kalkar.

Psikiyatristin hastası hakkında öğrendiği tanı, tedavi bilgileri, görüşme içerikleri ve diğer özel bilgiler meslek sırrı kapsamında korunmaktadır. Psikologların mesleki faaliyetleri sırasında öğrendikleri gizli bilgiler bakımından da ilgili sır saklama yükümlülüklerinin ve HMK m. 249’un koşullarının değerlendirilmesi gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.06.2020 tarihli, 2017/2-2209 E., 2020/475 K. sayılı kararında, boşanma davasında taraf vekili olan kişinin aynı zamanda tanık gösterilmesi nedeniyle mesleki sır ile tanıklık yükümlülüğü arasındaki ilişki incelenmiştir. Kararda, avukatın görevi nedeniyle öğrendiği sırlar dışındaki hususlarda tanık olarak dinlenmesinin mümkün olduğu benimsenmiştir.

Bu karar doğrudan psikolog veya psikiyatristin tanıklığına ilişkin olmamakla birlikte, mesleki sıfatın tek başına tanıklığa mutlak engel oluşturmadığını ve meslek sırrının korunmasının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu nedenle eşlerden birinin diğer tarafın psikoloğunu veya psikiyatristini tanık göstermesi, uzman kişinin terapi sırasında öğrendiği bütün özel bilgileri açıklayabileceği anlamına gelmez.

Özellikle bireysel terapi sırasında edinilen bilgiler ile uzmanın terapi ilişkisi dışında bizzat tanık olduğu olaylar birbirinden ayrılmalıdır. Meslek sırrına ilişkin koruma, uzman kişinin bütün konularda tanıklık yapmasının mutlak biçimde yasak olduğu anlamına da gelmez.

Evlilik Terapistine Anlattıklarım Boşanmada Aleyhime Delil Olabilir mi?

Evlilik veya çift terapisi sırasında tarafların birbirleri hakkında yaptıkları açıklamalar, özel hayat ve mesleki gizlilik bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken bilgilerdir.

Özellikle çift terapisine birlikte katılan eşlerden birinin terapistten görüşmelere ilişkin rapor alarak bunu boşanma dosyasına sunması, raporun hazırlanma biçimi, içeriği, hangi bilgileri kapsadığı ve bilgilerin hukuka uygun elde edilip edilmediği yönünden uyuşmazlık doğurabilir.

Çift terapisinde her iki eşin görüşmelere katılmış olması, taraflardan birine terapistin tuttuğu bütün özel kayıtları sınırsız biçimde elde etme veya diğer eşin kişisel sağlık bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşma hakkı vermez.

Bununla birlikte terapi görüşmelerinde yapılan açıklamaların boşanma davasında hiçbir şekilde kullanılamayacağı da söylenemez. Bilgilerin kim tarafından ve hangi yöntemle elde edildiği, terapistin mesleki gizlilik yükümlülüğü, ilgili kişilerin rızası ve HMK m. 189 kapsamında delilin hukuka uygunluğu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Terapistin hazırladığı bir belgenin ceza hukuku bakımından suç oluşturup oluşturmaması ile aynı belgenin boşanma davasında hukuka uygun delil sayılıp sayılmayacağı farklı hukuki meselelerdir. Dolayısıyla terapi sürecine ilişkin bir belgenin dosyaya sunulmuş olması, içeriğinin mutlaka hükme esas alınacağı anlamına gelmez.

Eşin Psikiyatrik Raporu Maddi ve Manevi Tazminatı Etkiler mi?

Boşanma davasında maddi ve manevi tazminat talepleri, Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesinde düzenlenmiştir. Tazminat değerlendirmesinde tarafların boşanmaya sebep olan olaylardaki kusur durumları önem taşımaktadır.

Akıl sağlığı raporu, eşin belirli davranışlarının hastalık nedeniyle iradi olmadığını ortaya koyuyorsa kusur değerlendirmesi değişebilir. Bu durum, tazminat taleplerinin kabul edilip edilmeyeceğini de etkileyebilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.05.2014 tarihli, 2014/9674 E., 2014/11480 K. sayılı kararında, akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanmış kadına kusur yüklenmesi hukuka aykırı bulunmuş; bu hatalı kusur değerlendirmesine bağlı olarak kadının maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerinin reddedilmesi de bozma konusu yapılmıştır.

Bununla birlikte psikiyatrik rahatsızlığı bulunan eşin otomatik olarak tazminat sorumluluğundan kurtulacağı söylenemez. Raporda belirli bir tanının bulunması ile dava konusu kusurlu davranışın hastalığın etkisi nedeniyle iradi olmaması aynı değildir.

Tazminat bakımından önemli olan, kusur isnadına konu edilen somut davranışların ve bunların hukuki niteliğinin değerlendirilmesidir.

Psikiyatrik İlaç Kullanımı veya Akıl Sağlığı Raporu Boşanma Davasının Sonucunu Belirler mi?

Psikiyatrik tedavi görmek, ilaç kullanmak veya ruh sağlığı hakkında rapor düzenlenmiş olması, tek başına boşanma kararı verilmesini, kusur yüklenmesini, velayetin kaybedilmesini veya tazminat talebinin reddedilmesini gerektirmez.

Boşanma davasında raporun hukuki değeri, hangi vakıayla bağlantılı olarak alındığına ve hangi hususu ortaya koyduğuna göre belirlenir. Psikiyatrik tanı kişinin ruhsal sağlık durumuna ilişkin tıbbi bilgi sağlarken kusur değerlendirmesi somut davranışların iradiliğini, velayet değerlendirmesi ise hastalığın çocuğun bakımına ve üstün yararına etkisini ilgilendirir.

Eşlerden birinin diğer tarafın ilaçlarını veya tedavi kayıtlarını delil olarak sunması hâlinde mahkeme, hem bu belgelerin hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediğini hem de uyuşmazlığın çözümü bakımından gerçekten neyi ispatladığını değerlendirmelidir.

Özellikle velayet uyuşmazlıklarında ruhsal hastalığın varlığından hareketle doğrudan ebeveynin çocuk yetiştirmeye uygun olmadığı sonucuna varılması yerine, çocuğun bakımının fiilen nasıl yerine getirildiği ve mevcut sağlık durumunun çocuğa somut etkileri incelenmelidir. Ciddi psikiyatrik rahatsızlık iddialarının bulunduğu durumlarda sosyal inceleme raporuna ek olarak psikiyatri uzmanından ayrıntılı değerlendirme alınması gerekebilir.

Psikolog ve psikiyatristlerin mesleki sır saklama yükümlülüğü de boşanma davası nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Mahkemece sağlık kayıtlarının istenmesi veya uzmanın tanık olarak gösterilmesi hâlinde, ilgili usul hükümleri ile sağlık verilerinin korunmasına ilişkin düzenlemeler birlikte uygulanmalıdır.

Akıl sağlığı raporunun boşanma davasındaki gerçek önemi, kişinin yalnızca psikiyatrik tedavi gördüğünü göstermesinde değil; tartışılan somut davranışın, dava ehliyetinin veya çocuğun bakımına ilişkin durumun tıbbi açıdan aydınlatılmasına katkı sağlamasında ortaya çıkar.

Bu içeriği paylaş
WhatsAppLinkedInXE-posta
İLGİLİ İÇERİKLER

Bu Konuda Devam Edin

WhatsApp'tan Yazın