Ehliyete El Konulması ve Ehliyetin Geri Alınması: Süreler ve İtiraz Yolları

Sürücü belgesinin geri alınması yalnızca alkollü araç kullanılması hâlinde uygulanmaz. Uyuşturucu etkisinde araç kullanmak, alkol veya uyuşturucu ölçümünü reddetmek, hız sınırını ağır biçimde aşmak, ceza puanını doldurmak, kırmızı ışık ihlalini tekrarlamak, drift yapmak, trafik kazası sonrasında olay yerini terk etmek ve sürücülük için gerekli sağlık şartlarını kaybetmek de ehliyete el konulmasına neden olabilir.

Ancak her olayda aynı hukuki sonuç ortaya çıkmaz. Bazı ihlallerde ehliyet belirli bir süre için geri alınırken bazı durumlarda sürücü belgesi tamamen iptal edilir. Mahkeme tarafından uygulanan araç kullanma yasağı ile trafik ekiplerinin uyguladığı idarî geri alma işleminin itiraz yolları da birbirinden farklıdır.

27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7574 sayılı Kanun ile uyuşturucu kullanımı, ölçüm yaptırmama, hız, kırmızı ışık, telefon kullanımı, emniyet kemeri, makas atma ve olay yerini terk etme gibi birçok konuda önemli değişiklik yapılmıştır. Bu nedenle özellikle daha önce yayımlanmış yazılardaki süreler güncel olmayabilir. Güncel düzenlemeler 7574 sayılı Kanun ve Emniyet Genel Müdürlüğünün açıklaması üzerinden incelenmelidir.

Ehliyete El Konulması ile Ehliyetin İptali Aynı Şey midir?

Ehliyetin geçici olarak geri alınmasında sürücülük hakkı belirlenen süre boyunca kullanılamaz. Süre dolduğunda para cezalarının ödenmesi ve varsa eğitim, psikoteknik değerlendirme veya sağlık raporu şartlarının tamamlanması üzerine mevcut sürücü belgesi iade edilebilir.

Ehliyetin iptalinde ise mevcut sürücü belgesi hukuken sona erer. Kişinin yalnızca bekleme süresini tamamlaması yeterli değildir. Kanunda belirtilen şartları sağladıktan sonra yeniden sürücü kursuna gitmesi, sınavlarda başarılı olması ve yeni sürücü belgesi alması gerekir.

Sağlık veya adlî sicil şartlarının kaybedilmesi hâlinde ise çoğu zaman sabit bir geri alma süresi bulunmaz. Sürücü belgesi, hukuki veya tıbbi engel ortadan kalkıncaya kadar iade edilmez.

Alkollü Araç Kullanıldığında Ehliyete Ne Kadar Süreyle El Konulur?

Hususi otomobil kullanan sürücüler bakımından 0,50 promilin üzerindeki alkol tespiti yaptırıma bağlanmıştır. Hususi otomobil dışındaki araçlarda kanuni sınır 0,21 promil olarak uygulanır.

Son ihlal tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem içinde uygulanacak süreler şöyledir:

İhlal sayısı	Ehliyetin geri alınma süresi	İade için ek şart
Birinci kez	6 ay	Para cezalarının ödenmesi
İkinci kez	2 yıl	Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitiminin tamamlanması
Üçüncü ve sonraki ihlaller	Her seferinde 5 yıl	Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi

İkinci ihlal nedeniyle ehliyeti alınan sürücünün SÜDGE eğitimine katılması gerekir. Sağlık Bakanlığının güncel açıklamalarına göre eğitime, sürücü belgesinin geri alındığı tarihten itibaren on iki ay içinde başvurulmalıdır. Üçüncü ve sonraki ihlallerde ise psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri muayenesinin olumlu sonuçlanması aranır.

Sürücünün alkol düzeyi 1,00 promilin üzerindeyse veya daha düşük bir alkol oranıyla güvenli araç kullanamayacak durumda olduğu belirlenmişse ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesi kapsamında ceza soruşturması da gündeme gelebilir.

Uyuşturucu Tespitinde Ehliyet Artık İptal Edilmektedir

27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikten sonra uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücünün ehliyeti geçici olarak geri alınmaz; doğrudan iptal edilir.

Bu kişinin yeniden ehliyet alabilmesi için iptal tarihinden itibaren en az beş yıl geçmesi, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen para cezalarının tamamının ödenmesi, psikoteknik değerlendirmeden geçilmesi ve resmî sağlık kurumundan sürücülüğe engel bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporu alınması gerekir. Bu şartlardan sonra yeniden sürücü kursuna gidilerek sınavlarda başarılı olunmalıdır. 2918 sayılı Kanun m.48’de yapılan değişiklik

Trafikte uyuşturucu tespiti nedeniyle yapılan idarî işlem ile TCK m.191 kapsamında yürütülen ceza soruşturması aynı işlem değildir. Trafik yönünden yapılan tespit ehliyetin iptaline yol açabilirken, ayrıca kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma veya kullanma nedeniyle ceza soruşturması yürütülebilir.

Sabıka Kaydı Bulunan Kişi Ehliyetini Geri Alabilir mi? 2026 Yılında Getirilen İptal ile Adlî Sicil Engelinin Farkı

Ehliyetin geri alınabilmesi için yalnızca el koyma süresinin dolması yeterli olmayabilir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/1-e maddesinde sayılan suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan kişi, ehliyet almak için aranan adlî sicil şartını kaybeder. Bu kapsamda TCK m.188’deki uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, TCK m.190’daki uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma, TCK m.191’deki kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçları ile 5607 sayılı Kanun m.4/7 ve 6136 sayılı Kanun m.12/2 ve devamındaki suçlar bulunmaktadır. Bu suçlardan doğan mahkûmiyet ehliyete engel oluşturmaya devam ediyorsa, başka bir trafik ihlali nedeniyle uygulanan geri alma süresi dolmuş olsa bile sürücü belgesi iade edilmeyebilir.

Bu durumda sorun, ehliyete geçici olarak el konulmasından değil, kişinin ehliyet alabilmek için taşıması gereken adlî sicil şartını kaybetmesinden kaynaklanır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, KTK m.41/1-e’de sayılan suçlara ilişkin kayıt nedeniyle ehliyeti geri alınan veya ilk defa ehliyet başvurusu kabul edilmeyen kişilerin, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu’nun 13/A maddesi kapsamında yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı almaları hâlinde başvurularının kabul edilebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle somut olayda mahkûmiyetin kesinleşme ve infaz durumu, adlî sicil ve arşiv kayıtlarının içeriği ile yasaklanmış hakların geri verilmesi koşullarının oluşup oluşmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Buna karşılık 27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme, kesinleşmiş sabıka kaydından farklı bir hukuki sebebe dayanmaktadır. Yeni düzenlemeye göre uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı trafik denetimi sırasında tespit edilen sürücünün ehliyeti artık geçici olarak geri alınmamakta, doğrudan iptal edilmektedir. Bu idarî yaptırımın uygulanması için sürücünün daha önce TCK m.191 veya başka bir uyuşturucu suçundan mahkûm edilmiş olması gerekmez. Trafik denetimindeki uyuşturucu tespiti, ehliyetin iptali bakımından başlı başına yeterlidir.

Bu şekilde ehliyeti iptal edilen kişinin yeniden ehliyet alabilmesi için iptal tarihinden itibaren en az beş yıl geçmesi, Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idarî para cezalarının tamamının ödenmesi, psikoteknik değerlendirmeden geçilmesi ve resmî sağlık kurumundan sürücülüğe engel bir durum bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporu alınması gerekir. Bu şartların tamamlanmasının ardından yeniden sürücü kursuna gidilmesi ve sınavlarda başarılı olunması zorunludur. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması, KTK m.48’de düzenlenen bu beş yıllık bekleme süresini kaldırmaz ve iptal edilen ehliyetin erken iadesini sağlamaz.

Trafikte uyuşturucu tespit edilmesi nedeniyle yapılan idarî iptal ile bu olay üzerine yürütülebilecek ceza soruşturması da birbirinden ayrılmalıdır. Trafik denetimindeki tespit tek başına adlî sicil kaydı oluşturmaz. Ancak olay nedeniyle yürütülen ceza yargılaması kesinleşmiş mahkûmiyetle sonuçlanırsa, trafik mevzuatındaki iptalin yanında KTK m.41/1-e’den kaynaklanan adlî sicil engeli de ortaya çıkabilir. Bu durumda kişinin hem 27 Şubat 2026 tarihinde getirilen beş yıllık bekleme, sağlık, psikoteknik, kurs ve sınav şartlarını yerine getirmesi hem de mahkûmiyet nedeniyle oluşan adlî sicil engelini gidermesi gerekebilir.

Neticeten, 27 Şubat 2026 tarihinde getirilen ehliyet iptali uyuşturucu etkisinde araç kullanıldığına ilişkin trafik tespitine dayanırken, yasaklanmış hakların geri verilmesi kesinleşmiş ceza mahkûmiyetinin doğurduğu ehliyet engeliyle ilgilidir. Bunlar birbirinden bağımsız iki hukuki engeldir ve aynı kişide birlikte bulunabilir. Soruşturma açılması, kamu davasının açılmasının ertelenmesi veya denetimli serbestlik uygulanması ise tek başına kesinleşmiş mahkûmiyet sayılmadığından her dosyanın karar türü ve kesinleşme durumu ayrıca incelenmelidir.

Alkol veya Uyuşturucu Ölçümünü Reddetmenin Cezası Nedir?

Kolluk tarafından alkol veya uyuşturucu tespiti için ölçüm yapılmasına izin vermeyen sürücünün ehliyeti, 27 Şubat 2026’dan sonra gerçekleşen ihlaller bakımından beş yıl süreyle geri alınır.

Ölçümü reddetmek, ölçüm sonucunda alkollü veya uyuşturucu etkisinde çıkmaktan ayrı bir trafik ihlalidir. Sürücünün daha sonra kendi imkânlarıyla hastaneye giderek rapor alması, ilk ölçümü reddettiği iddiasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık sürücü teknik cihazın sonucuna itiraz ediyorsa bu itiraz ölçümü tamamen reddetmekten farklıdır. Kanuna göre teknik cihazla yapılan ölçüme itiraz eden sürücü; adli tıp kurumuna, adli tabipliğeTam olarak yarım kalan yerden devamı:

veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşuna götürülerek kan, tükürük veya idrar örneği alınabilir. Bu nedenle somut olayda sürücünün ölçümü tamamen reddedip reddetmediği, yalnızca cihaz sonucuna mı itiraz ettiği ve hastaneye sevk talebinin bulunup bulunmadığı tutanaklarla birlikte değerlendirilmelidir.

Ölçüm reddi nedeniyle yapılan işleme itiraz edilirken sürücüye ölçümden kaçınmanın sonucu hakkında açıklama yapılıp yapılmadığı, ölçüm cihazının hazır ve çalışır durumda olup olmadığı, sürücünün açıkça ret iradesi gösterip göstermediği, kamera kaydı ve görevli anlatımları önem taşır.

Hız Sınırı Aşıldığında Ehliyete Ne Kadar Süreyle El Konulur?

27 Şubat 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle hız ihlallerinde daha önce uygulanan yüzdelik hesaplama yerine, hız sınırının kaç kilometre aşıldığına dayanan yeni sisteme geçilmiştir.

Hız ihlalinin yapıldığı yer	Hız sınırının aşılma miktarı	Ehliyetin geri alınma süresi
Yerleşim yeri içinde	46-55 km/s	30 gün
Yerleşim yeri içinde	56-65 km/s	60 gün
Yerleşim yeri içinde	66 km/s ve üzeri	90 gün
Yerleşim yeri dışında	51-60 km/s	30 gün
Yerleşim yeri dışında	61-70 km/s	60 gün
Yerleşim yeri dışında	71 km/s ve üzeri	90 gün

Bu süreler her ihlalde ayrı ayrı uygulanır. Ehliyetin iadesi için Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idarî para cezalarının tamamının ödenmiş olması gerekir.

Son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde ehliyeti hız ihlali nedeniyle beşinci kez geri alınan sürücünün, süre sonunda ayrıca psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesi gerekir.

Hız cezasına itirazda ölçüm cihazının kalibrasyonu, radar görüntüsünde araç ve plakanın açıkça belirlenip belirlenmediği, yolun yerleşim yeri içinde mi dışında mı olduğu, olay yerindeki hız sınırı ve sürücüye uygulanan hız toleransı incelenmelidir.

Kırmızı Işık İhlalinde Ehliyet Alınır mı?

Tek bir kırmızı ışık ihlali kural olarak ehliyetin alınmasına neden olmaz. Ancak ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması veya kırmızı ışık ihlaliyle kazaya sebebiyet verilmesi hâlinde ehliyetin geri alınması gündeme gelir.

Bir yıl içinde üçüncü kırmızı ışık ihlalinde ehliyet 30 gün, dördüncü ihlalde 60 gün, beşinci ihlalde 90 gün süreyle geri alınır. Altıncı ihlalde ise sürücü belgesi tamamen iptal edilir.

Üçüncü, dördüncü ve beşinci ihlaller nedeniyle geri alınan ehliyetin iadesi için psikoteknik değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel bir durum bulunmadığının belirlenmesi gerekir.

Bir yıl içinde altıncı ihlal nedeniyle ehliyeti iptal edilen kişi, iptal tarihinden itibaren en az bir yıl geçmedikçe yeniden sürücü kursuna başlayamaz. Ayrıca para cezalarının tamamını ödemesi, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden olumlu sonuç alması gerekir.

Kırmızı ışık ihlali sonucunda trafik kazasına neden olan sürücünün ehliyeti ise ihlalin tekrar sayısından bağımsız olarak 60 gün süreyle geri alınır.

Makas Atmak, Ters Yöne Girmek ve Trafikte Saldırganlık

Trafikte art arda şerit değiştirmek suretiyle makas atılması, otoyolda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yolda ters yönde araç kullanılması, trafik akışının keyfî hareketlerle engellenmesi, başka bir aracın saldırı amacıyla ısrarla takip edilmesi veya saldırı amacıyla araçtan inilmesi hâlinde sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınır.

Trafiği engelleme fiili otoyol, köprü, viyadük veya tünelde gerçekleştirilirse ehliyete el koyma süresi iki kat uygulanarak 120 güne çıkar.

Ters yönde araç kullanma ve trafikte saldırganlık nedeniyle geri alınan ehliyetlerin iadesinde psikoteknik değerlendirme şartı aranır. Ayrıca bu madde kapsamında son ihlal tarihinden geriye doğru beş yıl içinde ehliyeti ikinci defa geri alınan kişinin sürücü belgesi iptal edilir.

Polisin veya jandarmanın dur ihtarına rağmen kaçan sürücünün ehliyeti de 60 gün süreyle geri alınır ve kullandığı araç aynı süreyle trafikten menedilir.

Drift Yapmanın ve Motosikletle Akrobatik Hareketlerin Sonucu

Otomobilin el freni veya başka bir yöntem kullanılarak ani biçimde yönünün değiştirilmesi ya da kendi etrafında döndürülmesi, kamuoyunda drift olarak ifade edilmektedir. Drift yapan sürücünün ehliyeti 60 gün süreyle geri alınır ve araç 60 gün süreyle trafikten menedilir.

Motorlu bisiklet veya motosikletin tek teker üzerinde, sele üzerinde yatarak veya ayağa kalkarak, kendi etrafında döndürülerek ya da tekerleği kaydırılarak kullanılması hâlinde de ehliyet 60 gün süreyle geri alınır.

Bu ihlallerde ehliyetin iadesi için sürenin dolmasının yanında psikoteknik değerlendirmeden olumlu sonuç alınması ve trafik cezalarının ödenmesi gerekir. Beş yıl içinde aynı kapsamda ikinci kez ehliyeti geri alınan kişinin sürücü belgesi iptal edilir.

İzinsiz yol yarışı yapan sürücünün ehliyeti ise iki yıl süreyle geri alınır. Aynı ihlalin beş yıl içinde ikinci kez gerçekleşmesi hâlinde sürücü belgesi iptal edilir.

Telefon Kullanmak ve Emniyet Kemeri Takmamak Ehliyetin Alınmasına Neden Olur mu?

Seyir hâlinde cep telefonu veya benzeri haberleşme cihazı kullanma kuralının son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde üçüncü ve sonraki kez ihlal edilmesi hâlinde ehliyet her seferinde 30 gün süreyle geri alınır.

Emniyet kemerini usulüne uygun kullanmayan sürücünün de bu kuralı bir yıl içinde dördüncü ve sonraki kez ihlal etmesi hâlinde ehliyeti her seferinde 30 gün süreyle geri alınır.

Bu nedenle yalnızca son tutanak değil, önceki ihlallerin tarihleri de kontrol edilmelidir. Bir yıllık süre dışında kalan ihlaller tekerrür hesabına dahil edilemez.

Ambulansa Yol Vermeyen Sürücünün Ehliyeti Alınır mı?

Ambulans, acil hasta taşıyan araçlar, itfaiye ve orman yangınıyla mücadele araçları gibi kanunda öncelik tanınan araçlara geçiş hakkı vermeyen sürücünün ehliyeti 30 gün süreyle geri alınır. Araç da 30 gün süreyle trafikten menedilir.

Son ihlal tarihinden geriye doğru beş yıl içinde aynı nedenle ehliyetin ikinci kez geri alınması hâlinde sürücü belgesi iptal edilir.

Trafik Kazası Sonrasında Olay Yerini Terk Etmenin Ehliyete Etkisi

Ölümlü veya yaralanmalı trafik kazasında, zorunluluk bulunmadan ve kolluk görevlilerinin izni alınmadan olay yerinden ayrılan sürücünün ehliyeti iki yıl süreyle geri alınır.

Bu fiil yalnızca trafik yaptırımı doğurmaz. Sürücü hakkında ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektiren ceza soruşturması yürütülebilir.

Burada sağlık yardımı istemek, sürücünün kendi güvenliğini sağlamak veya zorunlu bir nedenle olay yerinden ayrılmak ile sorumluluktan kaçmak amacıyla olay yerini terk etmek birbirinden ayrılmalıdır. Olayın kamera görüntüleri, 112 çağrı kayıtları, hastane başvurusu, tanıklar ve sürücünün kolluğa ne zaman haber verdiği bu ayrımda önem taşır.

Ceza Puanı Dolduğunda Ehliyete Ne Kadar Süreyle El Konulur?

Trafik ihlalinin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduran sürücünün ehliyeti ilk defasında iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur.

Aynı yıl içinde ikinci defa 100 ceza puanı doldurulursa ehliyet dört ay süreyle geri alınır. Bu durumda sürücünün psikoteknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulması gerekir.

Bir yıl içinde üçüncü defa 100 ceza puanını dolduran sürücünün ehliyeti süresiz olarak iptal edilir.

Ölümle sonuçlanan trafik kazasına asli kusuruyla sebebiyet veren sürücünün ehliyeti ise ayrıca bir yıl süreyle geri alınır. Emniyet Genel Müdürlüğü Ceza Puanı Uygulaması

Aday Sürücünün Ehliyeti Daha Kolay İptal Edilebilir mi?

İlk defa sürücü belgesi alanlar ile ehliyeti iptal edildikten sonra yeniden ehliyet alan kişiler iki yıl süreyle aday sürücü kabul edilir.

Aday sürücülük döneminde kırmızı ışık, hız, dönüş ve koruyucu ekipman kurallarının belirli sayılarda ihlal edilmesi, ceza puanı sınırının aşılması, alkollü araç kullanılması veya Karayolları Trafik Kanunu’nun 48 ve 118. maddeleri kapsamında ehliyetin geri alınmasını gerektiren bir işlem yapılması aday sürücü belgesinin iptaline neden olabilir.

Aday sürücü belgesi iptal edildiğinde mevcut ehliyet belirli bir süre sonunda geri verilmez. Kişinin psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesinden geçerek yeniden sürücü kursuna devam etmesi ve sınavlarda başarılı olması gerekir. Varsa ihlale ilişkin bekleme süresi de tamamlanmalıdır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü

Sağlık Nedeniyle Ehliyete El Konulabilir mi?

Sürücülük için aranan sağlık şartlarının sonradan kaybedildiğinin sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi hâlinde ehliyet geri alınabilir veya sağlık durumunun niteliğine göre iptal edilebilir.

Epilepsi, bilinç kaybına yol açan hastalıklar, sürüş güvenliğini etkileyen görme veya işitme kayıpları, bazı kalp ve sinir sistemi hastalıkları, alkol ya da psikotrop madde bağımlılığı ve ağır ruhsal hastalıklar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ancak geçmiş sağlık kayıtlarında bir teşhis bulunması, tek başına ehliyetin geri alınması için her zaman yeterli değildir. Önemli olan hastalığın güncel durumda güvenli araç kullanmaya engel oluşturup oluşturmadığının yetkili sağlık kurulu tarafından değerlendirilmesidir.

Sağlık nedeniyle geri almada herkes için geçerli sabit bir süre bulunmaz. Ehliyet, kişinin yeniden sürücü sağlık şartlarını taşıdığını yetkili sağlık raporuyla kanıtlamasına kadar iade edilmeyebilir. Sağlık kurulu raporuna itiraz ile rapora dayanılarak kurulan ehliyet iptali işlemine karşı açılacak dava birbirinden farklı hukuki yollardır.

Sabıka Kaydı Nedeniyle Ehliyete El Konulabilir mi?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 41/1-e maddesinde sayılan suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyet, sürücü belgesi alınmasına veya mevcut belgenin kullanılmasına engel olabilir.

Bu kapsamda TCK m.188’deki uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, TCK m.190’daki uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma, TCK m.191’deki kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma suçları bulunmaktadır. Ayrıca 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 4/7. maddesi ile 6136 sayılı Kanun’un 12. maddesinin ikinci ve devamındaki fıkralarında düzenlenen suçlar da ehliyete engel mahkûmiyetler arasındadır.

Soruşturma açılması, denetimli serbestlik uygulanması veya TCK m.191 kapsamında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmesi, tek başına kesinleşmiş mahkûmiyet anlamına gelmez. HAGB kararının etkisi de karar tarihi ve hukuki niteliği dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Kesinleşmiş mahkûmiyet nedeniyle geri alınan ehliyet, yalnızca belirli bir sürenin geçmesiyle kendiliğinden iade edilmez. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu’nun 13/A maddesi kapsamında yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin karar bulunması hâlinde başvurunun kabul edilebileceğini belirtmektedir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün açıklaması

Mahkeme veya Savcılık Ehliyete El Koyabilir mi?

Ehliyete yalnızca trafik ekipleri tarafından el konulmaz. Ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında CMK m.109/3-d kapsamında adlî kontrol tedbiri olarak kişinin bütün araçları veya belirli araçları kullanması yasaklanabilir ve ehliyetini teslim etmesine karar verilebilir.

Bu tedbirde önceden belirlenmiş altı ay veya iki yıl gibi sabit bir süre yoktur. Tedbirin devamına gerek bulunup bulunmadığı soruşturma veya davanın durumuna göre değerlendirilir. Adlî kontrolün gerekliliği en geç dört aylık aralıklarla incelenmelidir.

Kişi, tedbirin kaldırılmasını veya değiştirilmesini her zaman isteyebilir. Araç kullanması işi ve geçimi için zorunluysa yalnızca mesleki faaliyet sırasında araç kullanmasına izin verilmesini de talep edebilir. Ret kararına karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında itiraz mümkündür. CMK m.109-111

Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık sonucunda işlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde ise mahkeme, TCK m.53/6 uyarınca sürücü belgesinin üç aydan üç yıla kadar geri alınmasına karar verebilir. Bu yaptırıma karşı, trafik cezasına itiraz edilmez; mahkûmiyet hükmüyle birlikte istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulur.

Ehliyete El Koyma Kararına Nereye ve Nasıl İtiraz Edilir?

Trafik ekiplerince düzenlenen idarî para cezası ile bu ihlale bağlı geçici ehliyet geri alma işlemine karşı kural olarak kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

İtiraz dilekçesinde ceza tutanağının tarih ve numarası, ehliyetin hangi kanun maddesine dayanılarak geri alındığı, işlemin neden hukuka aykırı olduğu ve incelenmesi istenen deliller açıkça gösterilmelidir. Tutanak, sürücü belgesi geri alma belgesi, tebligat, ölçüm çıktısı, sağlık raporları, kamera görüntüleri ve diğer deliller dilekçeye eklenmelidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi de Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesine göre verilen trafik para cezasına yönelik başvurunun kural olarak sulh ceza hâkimliğinde incelenmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Bununla birlikte aday sürücü belgesinin iptali, sağlık nedeniyle ehliyetin iptal edilmesi, Nüfus Müdürlüğünün ehliyet başvurusunu reddetmesi veya adlî sicil kaydına dayanılarak kurulan bağımsız işlemler idarî işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekebilir. Özel bir süre bulunmadığında genel dava açma süresi yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren 60 gündür.

Aynı olayda trafik para cezası ile aday sürücü belgesinin iptali birlikte bulunuyorsa görevli mahkemenin özellikle belirlenmesi gerekir. Yanlış yargı yoluna başvurulması süre kaybına neden olabilir.

Ehliyete El Koyma İtirazında Hangi Deliller İncelenir?

Alkollü araç kullanma işlemlerinde alkolmetrenin seri numarası, kalibrasyon ve bakım bilgileri, ölçüm saati, kullanılan aracın türü, ölçüm çıktısı ve gecikmeden yaptırılan kan tahlili önem taşıyabilir.

Uyuşturucu tespitinde tarama testinin doğrulama analiziyle desteklenip desteklenmediği, örneğin kimden ve ne zaman alındığı, numunenin muhafaza zinciri ve kullanılan test kitinin mevzuata uygunluğu incelenmelidir.

Ölçüm reddinde sürücünün açık ret iradesi, sonucun kendisine anlatılıp anlatılmadığı, hastaneye sevk talebi, kamera görüntüsü ve tutanak içeriği önemlidir.

Hız ihlalinde radar veya ölçüm cihazının kalibrasyonu, fotoğraftaki araç ve plaka, yolun yerleşim yeri içinde veya dışında olması ve hız sınırı incelenir. Kırmızı ışık, telefon ve emniyet kemeri işlemlerinde ise gerçek sürücünün tespiti ile fotoğraf ve kamera kayıtları değerlendirilmelidir.

Tekerrüre bağlı yaptırımlarda önceki ihlallerin kesin tarihleri mutlaka kontrol edilmelidir. Bir veya beş yıllık hesaplama süresinin dışında kalan ihlaller tekerrüre esas alınamaz.

Para Cezasını Ödemek İtiraz Hakkını Ortadan Kaldırır mı?

İdarî para cezasının indirimli olarak ödenmesi, cezaya ve ehliyete el koyma işlemine itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Kabahatler Kanunu m.17/6 uyarınca peşin ödeme, kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez.

Ancak para cezasının ödenmesi ehliyetin kendiliğinden iade edilmesini sağlamaz. Aynı şekilde itiraz dilekçesi verilmesi de ehliyete el koyma işlemini otomatik olarak durdurmaz. İşlemin uygulanmasının durdurulması veya ehliyetin tedbiren iadesi ayrıca talep edilmelidir.

Kaptırılan Ehliyet Nasıl Geri Alınır?

Geçici olarak geri alınan ehliyetin iadesi için öncelikle kanundaki geri alma süresinin tamamlanması gerekir. Ardından ihlalin türüne göre SÜDGE eğitimi, psikoteknik değerlendirme, psikiyatri muayenesi veya sağlık kurulu raporu şartları yerine getirilmelidir.

Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idarî para cezalarının tamamının ödenmesi de birçok iade işleminde zorunludur. Şartların tamamlanmasının ardından ehliyete el koyan trafik birimine veya en yakın Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne dilekçeyle başvurulabilir.

Ehliyet tamamen iptal edilmişse mevcut belge iade edilmez. İptal nedenine göre kanunda öngörülen bekleme süresi tamamlandıktan sonra yeniden sürücü kursuna gidilmesi, sağlık ve psikoteknik şartların sağlanması ve sınavlarda başarılı olunması gerekir.

Ehliyet Süresi Dolmadan Geri Alınabilir mi?

İşlemin hukuka uygun olması hâlinde kişinin ehliyete işi için ihtiyaç duyması, tek başına erken iadeyi sağlamaz. Süre dolmadan iade ancak işlemin itiraz sonucunda kaldırılması, mahkeme tarafından yürütmenin veya yerine getirmenin durdurulması ya da adlî kontrol tedbirinin değiştirilmesiyle mümkün olabilir.

Ehliyeti geri alınmış veya iptal edilmiş kişinin araç kullanması ayrıca ağır idarî para cezasına neden olur. Aracın kullanılmasına izin veren araç sahibi veya işleten hakkında da yaptırım uygulanabilir.

Sürücü Belgesi Kimlik Kartına Yüklüyse Ehliyete Nasıl El Konulur?

Sürücü belgesi bilgilerinin T.C. kimlik kartına yüklenmiş olması, kimlik kartı ile sürücü belgesinin hukuken tek bir belgeye dönüşmesi anlamına gelmez. Kimlik kartı, trafik denetiminde sürücü belgesinin ayrıca taşınmasına gerek bırakmayan bir araçtır. Sürücülük hakkının bulunup bulunmadığı ise PolNet ve sürücü belgesi sistemindeki güncel kayıtlardan kontrol edilir. İçişleri Bakanlığının açıklaması

Bu nedenle ehliyet bilgileri kimlik kartına yüklü olan kişinin ehliyetine el konulması gerektiğinde T.C. kimlik kartı fiziksel olarak alınmaz. Trafik birimi, mahkeme veya yetkili idarenin kararı sürücü belgesi sistemine geri alma, iptal veya kısıtlama kaydı olarak işler. Böylece kimlik kartı kişinin nüfus kimliği olarak kullanılmaya devam ederken kart üzerinden sürücülük yetkisi kullanılamaz. Kişi kimlik kartını yanında taşısa bile sistemde ehliyeti geri alınmış veya iptal edilmiş göründüğünden araç kullanamaz.

Kişinin ayrıca fiziksel sürücü belgesi bulunuyorsa bu belgeye de tutanakla el konulabilir. Ancak fiziksel sürücü belgesinin teslim edilmemesi veya ehliyetin kimlik kartına yüklenmiş olması, sistemdeki geri alma kararını etkisiz hâle getirmez. Sürücülük yetkisi kartın fiziksel olarak kişide bulunmasına değil, merkezî kaydın aktif olmasına bağlıdır.

Geçici geri alma süresi sona erdiğinde para cezaları, eğitim, psikoteknik değerlendirme veya sağlık raporu gibi gerekli şartlar tamamlanarak trafik birimine başvurulur. Kısıtlama kaydı kaldırıldıktan sonra kimlik kartı yeniden sürücü belgesi yerine kullanılabilir; bunun için kimlik kartının değiştirilmesi gerekmez. Ancak sürücü belgesi tamamen iptal edilmişse kimlik kartına daha önce yüklenmiş bilgiler kişiye sürücülük yetkisi vermez. Kanundaki bekleme ve diğer şartlar tamamlanarak yeniden sürücü belgesi alınması gerekir.

Ehliyeti Aktif Olan Ancak Sürücü Belgesi Yanında Bulunmayan Kişiye Ceza Yazılır mı?

Sürücülük hakkının sistemde aktif olması ile sürücü belgesini yanında bulundurma yükümlülüğü birbirinden farklıdır. Ehliyeti geçerli ve aktif olan kişi, fiziksel sürücü belgesini yanında taşımıyorsa kural olarak Karayolları Trafik Kanunu’nun 44. maddesi kapsamında sürücü belgesini yanında bulundurmamak ve görevliye gösterememek nedeniyle idarî para cezasıyla karşılaşabilir. Bu durumda kişi ehliyetsiz araç kullanmış sayılmaz; çünkü sürücü belgesi vardır ve sürücülük yetkisi aktiftir. Uygulanan ceza yalnızca belgenin yanında bulunmamasından kaynaklanır.

Ancak sürücü belgesi bilgileri yeni tip T.C. kimlik kartına yüklenmişse fiziksel ehliyetin ayrıca taşınması gerekmez. Sürücü kimlik kartını ibraz ettiğinde PolNet sorgusunda “Kimlik Kartına Sürücü Belgesi Bilgileri Yüklüdür” uyarısının görülmesi hâlinde T.C. kimlik kartı sürücü belgesi gibi değerlendirilir ve fiziksel ehliyeti yanında bulundurmama nedeniyle ceza uygulanmaz.

Ehliyet bilgileri kimlik kartına yüklenmemişse yalnızca e-Devlet veya başka bir dijital ekranda ehliyet bilgilerinin gösterilmesine güvenilmemelidir. Kanunen geçerli fiziksel sürücü belgesinin veya ehliyet bilgilerinin yüklendiği T.C. kimlik kartının denetim sırasında ibraz edilmesi gerekir. Bununla birlikte görevlinin yaptığı sorguda ehliyetin aktif olduğunun görülmesi, kişiyi ehliyetsiz araç kullanma yaptırımından korur; fakat belgeyi yanında bulundurmama cezasını ortadan kaldırmaz.

Ehliyet Aktif Olduğu Hâlde Kaza Tutanağında Yer Almaması Sigorta ve Tazminatı Etkiler mi?

Sürücünün ehliyeti kaza tarihinde aktif ve kullandığı araç sınıfına uygun olduğu hâlde fiziksel sürücü belgesinin yanında bulunmaması, kişiyi hukuken ehliyetsiz sürücü hâline getirmez. Kaza tutanağında ehliyet bilgilerinin yazılmamış olması da sürücülük yetkisini ortadan kaldırmaz. Burada sürücü belgesine sahip olmamak ile geçerli ehliyeti yanında bulundurmamak birbirinden ayrılmalıdır. Belgeyi yanında bulundurmama nedeniyle idarî para cezası uygulanabilse de bu durum tek başına kazadaki kusuru veya tazminat hakkını belirlemez.

Ehliyet bilgilerinin kaza tutanağına hiç yazılmaması, hasar dosyasında belge eksikliği ve incelemenin uzaması sonucunu doğurabilir. Sigorta şirketi sürücünün kaza tarihinde geçerli ehliyeti bulunup bulunmadığını gösteren sürücü sicil kaydını, kimlik bilgilerini veya resmî kayıt dökümünü isteyebilir. Bu nedenle ehliyetin kaza tarihinde aktif olduğunu gösteren kayıt temin edilerek sigorta şirketine sunulmalı; kolluk tarafından düzenlenen tutanakta eksiklik bulunuyorsa ilgili trafik biriminden kayıtların kontrol edilmesi ve gerekli açıklamanın dosyaya eklenmesi istenmelidir.

Zorunlu trafik sigortası bakımından yalnızca fiziksel ehliyetin sürücünün yanında bulunmaması, sigorta şirketine tazminatı reddetme veya yaptığı ödemeyi araç sahibine rücu etme hakkı vermez. Trafik Sigortası Genel Şartlarında rücu sebebi olarak aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan, belgesi geçerliliğini kaybetmiş veya ehliyetine geçici ya da sürekli el konulmuş kişi tarafından kullanılması düzenlenmiştir. Kaza tarihinde sürücülük yetkisi aktif olan ancak kartı yanında bulunmayan kişi bu kapsamda değerlendirilemez. Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları

Kasko sigortasında da genel olarak aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişi tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar teminat dışında bırakılmıştır. Sürücünün ehliyeti kaza tarihinde geçerli ve araç sınıfına uygunsa yalnızca belgenin yanında olmaması ya da tutanağa yazılmaması bu istisnayı kendiliğinden uygulanabilir hâle getirmez. Bununla birlikte kasko poliçesindeki özel şartlar ve hasar dosyasındaki diğer durumlar ayrıca incelenmelidir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları

Maddi ve bedensel zararlar için istenecek tazminatta kusur, kazanın meydana gelmesine etkili davranışlara göre belirlenir. Fiziksel ehliyeti yanında bulundurmamak kazanın oluşumuna neden olmadığından, kural olarak sırf bu nedenle sürücüye ek kusur verilmesi veya tazminatın azaltılması mümkün değildir. Buna karşılık ehliyetin kaza tarihinde süresinin dolmuş, geri alınmış, iptal edilmiş veya kullanılan araç sınıfı için yetersiz olması tamamen farklıdır. Böyle bir durumda sigortacının rücu hakkı, kasko teminatının dışında kalma ve tazminat sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir.