Son yıllarda boşanma görüşmelerinde en sık duyulan cümlelerden biri “Psikoloğum eşimin narsist olduğunu söyledi” olmaya başladı. Evliliğinde uzun süredir mutsuz olan kişi terapiye gidiyor, eşinin davranışlarını kendi yaşadığı biçimiyle anlatıyor ve bir noktadan sonra karşısındaki eş “narsist” olarak tanımlanıyor. Bu tanımlamadan sonra evlilikte yaşanan hemen her olay aynı kavramın içinden okunmaya başlanıyor: Sessiz kalması narsistik cezalandırma, tartışması narsistik öfke, ilgisizliği narsistik değersizleştirme, sözünü inkâr etmesi gaslighting, kıskançlığı kontrol davranışı olarak adlandırılıyor.
Boşanma davası açıldığında ise psikoloji seansındaki bu dil aile mahkemesinde aynı şekilde işlemiyor.
Bir eşin narsist olup olmadığı, boşanma davasının çözmesi gereken temel mesele değildir. Mahkeme önünde cevaplanması gereken soru çok daha somuttur: Eşiniz ne yaptı ve siz onun yaptığını hangi delille ispatlayabiliyorsunuz?
Psikoloğun “eşiniz narsist olabilir” değerlendirmesi; hakaret edildiğini, aşağılandığınızı, tehdit edildiğinizi, ekonomik baskı altında bırakıldığınızı, sadakat yükümlülüğünün ihlal edildiğini, evden kovulduğunuzu veya evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmediğini kendiliğinden ispatlamaz. Bunların her biri ayrı birer hayat olayıdır ve boşanma dosyasına kendi vakıası ve kendi deliliyle girmek zorundadır.
Bu ayrım yapılmadığında kişi psikolojik olarak kendisini tamamen mağdur, eşini ise ilişkinin bütün sorunlarından sorumlu görebilir; buna karşılık boşanma dosyasının sonunda eşine yüklediği kusurların önemli bir bölümünü ispatlayamamış, kendi kusurlu davranışları ise karşı tarafça ispatlanmış olabilir.
“Narsist eşten boşanıyorum” düşüncesiyle açılan bir davada narsist olduğu söylenen eşin daha az kusurlu, eşit kusurlu hatta bazı dosyalarda diğer eşin tamamen kusurlu çıkabilmesinin önünde hukuken hiçbir engel yoktur. Çünkü mahkeme tarafların kendileri hakkında oluşturdukları psikolojik hikâyeyi değil, ileri sürülen ve ispatlanan vakıaları değerlendirir.
Psikoloğunuz Eşinizle Hiç Görüşmediyse “Kocanız Narsist” Sözü Boşanma Delili Değildir
Buradaki en önemli ayrım genellikle gözden kaçırılıyor. Terapiye giden kişi sizseniz, psikolog evliliğinizi sizin anlattığınız olaylar üzerinden öğrenmektedir. Eşiniz o odada değildir. Eşinizle görüşülmemiştir. Olayların diğer taraftan nasıl yaşandığı bilinmemektedir. Psikolog sizin anlattıklarınızdan hareketle davranış örüntülerine ilişkin bir değerlendirme yapabilir; ancak bu değerlendirme, aile mahkemesinde eşinizin anlattığınız eylemleri gerçekleştirdiğinin delili hâline gelmez.
Örneğin psikoloğunuza eşinizin sizi sürekli aşağıladığını anlattığınızı düşünelim. Psikoloğun “Bu narsistik değersizleştirme davranışına benziyor” demesi, aşağılamanın gerçekleştiğini ispatlamaz. Boşanma davasında hangi sözlerin söylendiği, olayın nasıl gerçekleştiği ve bunun hangi delille ortaya konulduğu önem taşır.
Aynı durum “Beni sürekli manipüle ediyor”, “Bana gaslighting uyguluyor”, “Beni cezalandırmak için sessiz kalıyor”, “Çevremden izole ediyor” gibi anlatımlar bakımından da geçerlidir. Bu kavramların boşanma dilekçesine yazılması tek başına karşı tarafa kusur yükletmez. Bunların arkasındaki somut davranışın açıklanması gerekir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 194. maddesinde düzenlenen somutlaştırma yükü de tam olarak burada önem kazanır. Boşanma isteyen eş, dayandığı vakıaları ispata elverişli biçimde ortaya koymak zorundadır. “Narsisttir”, “manipülatiftir”, “toksiktir”, “empati kurmaz”, “beni değersiz hissettirir” gibi kişilik değerlendirmeleri tek başına birer boşanma vakıası değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.04.2016 tarihli, 2014/2-693 E., 2016/499 K. sayılı kararında da boşanma davasında dayanılan vakıaların ve bunların hangi delillerle ispatlanacağının ortaya konulması gerektiği kabul edilmiştir. Bir eş hakkında kullanılan sıfatların değil, davaya dayanak yapılan hayat olaylarının belirlenmesi gerekir.
“Kocam Narsist” Demek Mahkemede Neyi İspatlar?
Tek başına hiçbir kusurlu davranışı ispatlamaz.
Bu cümle özellikle önemlidir. Çünkü terapi diliyle boşanma hukuku dili arasındaki fark en açık burada ortaya çıkar.
“Kocam narsisttir” dediğinizde mahkeme önünde henüz kocanızın size hakaret ettiğini ispatlamış olmazsınız.
“Kocam manipülatiftir” dediğinizde sizi tehdit ettiğini ispatlamış olmazsınız.
“Kocam gaslighting yapıyor” dediğinizde belirli bir vakıanın gerçekleştiğini ispatlamış olmazsınız.
“Kocam beni değersizleştiriyor” dediğinizde hangi söz veya davranışla bunun yapıldığının hâlâ açıklanması gerekir.
“Kocamın empatisi yok” dediğinizde Türk Medeni Kanunu anlamında bir kusur vakıası ortaya koymuş olmazsınız.
Boşanma davası kişilik testi değildir. Aile mahkemesi taraflardan hangisinin daha sağlıklı bir kişilik yapısına sahip olduğunu belirlemek üzere yargılama yapmaz. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayanan bir davada tarafların ileri sürdüğü somut olaylar, bu olayların ispatı ve boşanmaya neden olan olaylardaki kusur durumu incelenir.
Bu sebeple çok kuvvetli görünen bir terapi anlatısı, delili bulunmadığında son derece zayıf bir boşanma dosyasına dönüşebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 26.09.2016 tarihli, 2015/19830 E., 2016/13082 K. sayılı kararı bu konuda son derece çarpıcıdır. Kararda, davacı kadının tanıklarının anlatımlarının bir kısmının sebebi açıklanmayan soyut beyanlardan, bir kısmının kadından duyulan bilgilerden, bir kısmının ise evliliğin devam ettiği eski olaylardan oluştuğu değerlendirilmiş; erkeğin ispatlanan bir kusuru bulunmadığı kabul edilerek kadının boşanma davasının reddedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Bu kararın narsist eş iddiası bakımından önemi açıktır. Bir kişinin eşini nasıl tanımladığı değil, eşine yüklediği davranışları ispat edip edemediği belirleyicidir.
Psikoloğa Anlattığınız Olaylar Psikoloğun Tanıklığıyla İspatlanmış Olmaz
Burada sık yapılan başka bir hata daha vardır. Kişi, “Bunların hepsini yıllardır psikoloğuma anlatıyorum, psikoloğumu tanık gösteririm” diye düşünmektedir.
Psikolog sizin anlattığınız olayın yanında değilse, sizin kendisine anlattığınız olay bakımından görgü tanığı hâline gelmez.
Örneğin siz psikoloğunuza “Geçen hafta kocam bana ağır hakaret etti” dediniz. Psikolog daha sonra mahkemeye gelerek sizin kendisine böyle bir olay anlattığınızı söyleyebilir durumda olsa dahi, hakaret olayını görmüş veya duymuş olmaz. Sizin iddianız bir başka kişinin ağzından tekrarlandığı için görgüye dayalı delile dönüşmez.
Bu husus boşanma davalarında özellikle önemlidir. Yargıtay uzun süredir duyuma dayalı ve somut olay içermeyen tanık anlatımlarının kusur belirlemesinde yeterli olmadığı yönünde karar vermektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.03.2020 tarihli, 2020/819 E., 2020/2055 K. sayılı kararında erkeğe yüklenen hakaret ve evden kovma tehdidine ilişkin tanık anlatımlarının duyumdan ibaret olduğu kabul edilmiş ve bu vakıaların kusur belirlemesine esas alınamayacağı belirtilmiştir. Üstelik bunun sonucunda tarafların kusur derecesi değişmiş; ilk değerlendirmede eşit kusurlu kabul edilen kadın ağır kusurlu hâle gelmiş ve kusur değişikliği nafaka sonucuna da yansımıştır.
Tam da bu sebeple psikoloğunuza yıllarca bir olay anlatmış olmanız ile o olayın boşanma dosyasında ispatlanması aynı şey değildir.
Psikoloğun “Danışanım bana sürekli eşinin kendisini aşağıladığını anlatıyordu” demesi, eşinizin hangi tarihte hangi sözü söylediğini bizzat duyan kişinin tanıklığıyla aynı delil değerine sahip değildir.
Narsist Olduğunu Söylediğiniz Eş Değil, Siz Daha Kusurlu Çıkabilirsiniz
Boşanma davasına “Ben mağdurum, karşımdaki kişi narsist” düşüncesiyle başlamak kişinin en önemli hukuki hatalarından biri olabilir. Çünkü kişinin kendi evliliğini nasıl yorumladığıyla mahkemenin kusur tespiti aynı şey değildir.
Bir kadın eşinin narsist olduğunu, yıllardır kendisini manipüle ettiğini ve psikolojik şiddet uyguladığını ileri sürebilir. Fakat dosyada bu iddiaların önemli bölümü yalnızca kendisinden duyuma dayalı tanıklardan oluşuyorsa, somut mesaj, görgü tanığı veya başka bir delille desteklenemiyorsa mahkeme bunları erkeğe kusur olarak yüklemeyebilir.
Aynı dosyada erkeğin elinde kadının kendisine gönderdiği ağır hakaret içerikli mesajlar, evden kovduğunu gösteren yazışmalar veya kadının başka kusurlu davranışlarına bizzat tanık olmuş kişilerin anlatımları bulunabilir.
Böyle bir dosyanın sonunda “narsist” olduğu ileri sürülen kocanın daha az kusurlu, kadının ise daha ağır kusurlu bulunması şaşırtıcı değildir. Çünkü mahkeme psikoloğun oluşturduğu karakter tanımına göre değil, ispatlanan davranışlara göre kusur belirlemektedir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2021/7268 E., 2021/8748 K. sayılı kararında erkeğe yüklenen güven sarsıcı davranışa ilişkin tanık anlatımının yeri ve zamanı belli olmayan soyut nitelikte olduğu kabul edilmiş ve bu vakıanın erkeğe kusur olarak yüklenemeyeceği belirtilmiştir. Bu tek değişiklik dahi kusur dengesini değiştirmiş; Bölge Adliye Mahkemesinin erkeği ağır kusurlu kabul eden değerlendirmesi bozulmuş ve tarafların eşit kusurlu oldukları kabul edilmiştir.
Boşanma dosyalarında bazen tek bir kusur vakıasının ispat dışı kalması dahi tazminatın, nafakanın ve tarafların kusur derecesinin değişmesine yol açabilir. Bu sebeple “psikoloğum da onun narsist olduğunu söylüyor” düşüncesiyle dosyadaki ispat eksikliğini önemsiz görmek ciddi bir hatadır.
Psikoloğunuz Sizi Haklı Bulabilir; Mahkeme Evlilikte Sizi Kusurlu Bulabilir
Terapi ile yargılama birbirinden tamamen farklı amaçlara sahip iki süreçtir.
Psikologla yaptığınız görüşmede merkezde sizin yaşadığınız duygular, sizin algıladığınız ilişki ve sizin ruhsal iyilik hâliniz bulunabilir. Boşanma davasında ise karşı taraf vardır; karşı tarafın savunması vardır; sizin iddialarınızın ispatı vardır; karşı tarafın size yönelttiği vakıalar vardır ve hâkim iki tarafın delillerini birlikte değerlendirir.
Bu sebeple terapi odasında uzun süredir kendisini mağdur olarak gören bir kişinin boşanma dosyasında ağır kusurlu bulunması hukuken mümkündür.
Örneğin eşinizin sizi önemsemediğini, sizinle yeterince ilgilenmediğini, sizi anlamadığını ve narsistik davranışlar gösterdiğini düşünüyorsunuz. Bunların önemli bölümünü somut bir kusur vakıası olarak ispatlayamadınız. Buna karşılık tartışmalar sırasında eşinize düzenli biçimde hakaret ettiğiniz mesajlarla ortaya çıktı. Eşinizi ailesinin yanında aşağıladığınız bizzat tanıklarla ispatlandı. Ortak konuttan kovduğunuz yazışmalarda açıkça görüldü.
Mahkeme bu dosyada “ama kadın psikoloğa gidiyordu ve psikoloğu da kocasını narsist olarak değerlendirmişti” diyerek ispatlanmış kusurları görmezden gelmez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2015/19830 E., 2016/13082 K. sayılı kararının gösterdiği üzere, karşı eş bakımından ileri sürülen olayların soyut ve duyuma dayalı kalması hâlinde o eşin ispatlanmış kusurunun bulunmadığı sonucuna dahi ulaşılabilir.
Narsist etiketi bu ispat açığını kapatmaz.
Boşanma davası açılırken sorulması gereken soru bu sebeple “Eşim gerçekten narsist mi?” değildir. Dosyanın hukuki kaderini belirleyecek soru, “Eşime hangi somut kusurları yüklüyorum ve bunların her birini nasıl ispatlayacağım?” sorusudur.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Tanısı Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma Anlamına Gelmez
“Narsist” kelimesinin boşanma hukukunda yol açtığı en büyük karışıklıklardan biri, narsistik kişilik bozukluğu ile Türk Medeni Kanunu’nun 165. maddesinde düzenlenen akıl hastalığı nedeniyle boşanmanın aynı şeymiş gibi düşünülmesidir.
Psikoloğunuz eşinizin narsistik özellikler gösterdiğini söylemiş olabilir. Eşiniz hakkında gerçekten narsistik kişilik bozukluğu tanısı da bulunabilir. Bunların hiçbiri tek başına TMK 165 kapsamında akıl hastalığı nedeniyle boşanmanın şartlarının gerçekleştiği anlamına gelmez.
TMK 165 uyarınca akıl hastalığı nedeniyle boşanma kararı verilebilmesi için eşlerden birinin akıl hastası olması, bu hastalık nedeniyle ortak hayatın diğer eş bakımından çekilmez hâle gelmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi gerekir.
Bunun narsist eş tartışmasından ne kadar farklı olduğu açıktır.
Psikoloğunuzun sizin anlattıklarınızdan hareketle “Eşiniz narsist olabilir” demesi bir yana, eşiniz hakkında gerçekten konulmuş bir narsistik kişilik bozukluğu tanısının bulunması dahi mahkemeyi doğrudan TMK 165’e götürmez. Hele bu tanı, eşinizin yaptığı davranışların iradi olmadığını veya ayırt etme gücünün bulunmadığını kendiliğinden göstermez.
Bu ayrım kusur bakımından özellikle önemlidir. Ruhsal veya psikiyatrik bir tanının bulunması, kişinin evlilik içerisindeki bütün davranışlarını kusur değerlendirmesinin dışına çıkarmaz. Kusur yüklenememesi için davranışların kişinin iradesinden bağımsız hâle gelmesine yol açan bir durumun bulunması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 08.10.2019 tarihli, 2019/6050 E., 2019/9757 K. sayılı kararında, akıl hastası olduğu ve kısıtlandığı belirlenen kadının hareketlerinin iradi olmadığı kabul edilmiş; kendisine kusur yüklenemeyeceği ve TMK 165’e dayalı bir dava bulunmadığı hâlde TMK 166/1 uyarınca kusurlu davranışlarından hareketle boşanma kararı verilemeyeceği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.01.2020 tarihli, 2019/8244 E., 2020/112 K. sayılı kararında da akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanan eşin davranışlarının iradi olmaması nedeniyle kusur yüklenemeyeceği ve bu eş aleyhine kusura dayalı tazminat sonucuna gidilemeyeceği kabul edilmiştir.
Bu kararların “eşim narsist” iddiasıyla ilgisi tam burada ortaya çıkar. Yargıtay’ın kusur yüklemediği örneklerde yalnızca bir psikolojik etiket veya sıradan bir psikiyatri kaydı yoktur; kişinin davranışlarının iradiliğini ortadan kaldıran ciddi bir akıl hastalığı ve kısıtlılık durumu bulunmaktadır.
Narsist olduğu ileri sürülen bir eş bakımından böyle bir durum yoksa, yaptığı hakaretin, tehdidin, aşağılamanın, sadakatsizliğin veya diğer kusurlu davranışların hesabı olağan kusur kuralları içerisinde görülür.
“Eşim Narsist, O Hâlde Davranışlarından Sorumlu Değil” Denilemez
Narsist kelimesinin gelişigüzel kullanılmasının yarattığı başka bir çelişki de burada ortaya çıkmaktadır.
Bir taraftan “Eşim narsist olduğu için bana bunları yaptı, tamamen kusurludur” denilmekte; diğer taraftan narsizm bir akıl hastalığı gibi sunulup eşin davranışlarının hastalıktan kaynaklandığı ileri sürülmektedir.
Hukuken ikisinin sonucu aynı değildir.
Kişinin davranışlarının iradi olduğu kabul ediliyorsa bu davranışlar kusur incelemesine alınabilir. Ayırt etme gücünü ortadan kaldıran bir akıl hastalığı nedeniyle davranışların iradi olmadığı belirlenmişse aynı davranışlardan hareketle kusur yüklemek mümkün olmaz.
Bu sebeple boşanma davasının “eşime narsistik kişilik bozukluğu teşhisi koydurayım” düşüncesiyle yürütülmesi çoğu dosyada gereksizdir. Davanın ihtiyacı teşhis değil, vakıadır.
Kocanız tartışma sırasında size “beceriksizsin, senden hiçbir şey olmaz” dediyse bunun narsistik değersizleştirme olup olmadığıyla uğraşmak yerine sözün söylendiğini ispatlamak gerekir. Sizi müşterek konuttan çıkardıysa davranışın narsistik cezalandırma olup olmadığı değil, evden çıkarmanın gerçekleşip gerçekleşmediği önemlidir. Ailenizle görüşmenizi engellediyse bunun psikolojide hangi kavram altında değerlendirildiğinden önce, ne yaptığı ve bunun nasıl ispatlanacağı belirlenmelidir.
Aile mahkemesinde psikolojik davranış sınıflandırması yaparak kusur kazanılmaz. Somut olay ispatlanarak kusur kazanılır.
Psikoloğum Kocamın Narsist Olduğunu Söyledi, Psikoloğumu Tanık Gösterirsem Ne Olur?
Psikoloğun tanıklığı konusunda da iki farklı mesele birbirine karıştırılmaktadır: sır saklama yükümlülüğü ve tanığın olayı bizzat bilip bilmemesi.
Öncelikle sizin psikoloğunuz ile eşinizin psikoloğu aynı durumda değildir.
Kendi psikoloğunuza kendi hayatınız hakkında verdiğiniz bilgilerin açıklanmasına izin vermeniz ile eşinizin psikoloğunun eşinize ait tedavi bilgilerini açıklaması birbirinden farklıdır. HMK’nın 249. maddesi, kanun gereği sır olarak korunması gereken bilgiler bakımından tanıklıktan çekinme hakkını düzenlemektedir. Sır sahibinin izin vermesi hâli ayrıca kanunda düzenlenmiştir.
Eşinizin psikiyatristine veya psikoloğuna ait mesleki sır bakımından sır sahibi siz değilsiniz. “Ben karısıyım, açıklamasına izin veriyorum” demeniz eşinizin sağlık ve terapi bilgilerinin serbestçe açıklanabileceği anlamına gelmez.
Kendi psikoloğunuz bakımından ise asıl problem çoğu zaman sır saklama değil, bilginin kaynağıdır.
Siz psikoloğunuza “Kocam dün gece bana hakaret etti” dediniz. Psikolog hakaret sırasında evde değildi. Altı ay sonra boşanma davasında psikolog dinlendiğinde, sizin altı ay önce kendisine “Kocam bana hakaret etti” dediğinizi anlatabilir. Fakat bu, psikoloğu hakaret olayının görgü tanığı yapmaz.
İddianız yalnızca bir kişinin ağzından diğerinin ağzına geçmiş olur.
Psikolog “Danışanım seanslarda eşinin kendisini sürekli aşağıladığını söylüyordu” dediğinde, eşinizin sizi gerçekten aşağıladığı ispatlanmış olmaz. Psikoloğun bildiği kesin olgu, sizin kendisine böyle bir anlatımda bulunduğunuzdur.
Bu ayrım son derece önemlidir. Aksi düşünülseydi boşanmak isteyen herkes bir arkadaşına, annesine, kardeşine veya psikoloğuna yaşadığını iddia ettiği olayları anlatarak kısa süre sonra bu kişileri tanık gösterebilir ve kendi beyanını dolaylı yoldan delile dönüştürebilirdi.
Yargıtay’ın duyuma dayalı tanık anlatımlarına mesafeli yaklaşmasının nedeni de budur.
Psikoloğun mesleki unvanı, sizin anlatımınızı görgüye dayalı vakıaya dönüştürmez.

Psikolog “Bu Kadın Yıllardır Psikolojik Şiddet Görüyor” Derse Mahkeme Bunu Kabul Etmez mi?
Psikolog sizin ruhsal durumunuz hakkında kendi mesleki gözlemlerini açıklayabilir durumda olabilir. Uzun süredir yoğun kaygı yaşadığınızı, seanslarda ağladığınızı, belirli yakınmalarla başvurduğunuzu veya tedavi sürecindeki kendi gözlemlerini değerlendirebilir.
Bununla eşinizin belirli bir fiili gerçekleştirdiğinin ispatı birbirinden ayrılmalıdır.
Psikoloğun sizin ciddi ruhsal sıkıntı yaşadığınızı gözlemlemesi, bu sıkıntının sebebi olarak gösterdiğiniz bütün olayların eşiniz tarafından gerçekleştirildiğini ispatlamaz. Nedensellik ayrıca değerlendirilir. Eşinizin “şu tarihte seni evden kovdum”, “sana şu sözü söyledim” şeklinde ikrarı veya olayın bizzat tanığı ile sizin psikoloğa anlattığınız olay aynı delil değildir.
Bu nedenle psikoloğunuzun sizi haklı bulması ile hâkimin eşinizi kusurlu bulması arasında zorunlu bir bağlantı bulunmaz.
Psikolog tedavi ilişkisi içerisinde sizi dinler. Hâkim ise iki tarafı dinler, iki tarafın dilekçelerini okur, karşılıklı iddiaları inceler, tanıkları dinler ve dosyadaki hukuka uygun delillerin tamamı üzerinden karar verir.
Boşanma davasını terapi seansının devamı gibi görmek en büyük hatalardan biridir.
Eşimin Kendi Psikoloğu “Narsistik Kişilik Bozukluğu Var” Demişse Bu Davayı Kazandırır mı?
Eşiniz doğrudan bir ruh sağlığı uzmanı tarafından değerlendirilmiş ve kendisi hakkında gerçekten narsistik kişilik bozukluğu tanısı konulmuşsa, artık ortada yalnızca sizin anlatımınıza dayalı bir “kocanız narsist” değerlendirmesinden daha farklı bir durum vardır. Buna rağmen boşanma davasının esas sorusu yine değişmez.
Tanı, size karşı gerçekleştirildiğini ileri sürdüğünüz olayların ispatı değildir.
Bir kişinin narsistik kişilik bozukluğu tanısının bulunması, “eşine mutlaka hakaret etmiştir”, “mutlaka aldatmıştır”, “mutlaka ekonomik şiddet uygulamıştır” veya “mutlaka evlilik birliğini temelinden sarsacak davranışlarda bulunmuştur” sonucunu doğurmaz.
Tanısı olan bir eşin boşanma bakımından hiçbir kusurlu davranışı bulunmayabileceği gibi, herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan eş de ağır kusurlu davranışlarda bulunabilir.
Boşanma hukuku tanıdan davranış üretmez.
Davranışın kendisini arar.
Kocamın Psikiyatri İlacı Kullandığını İspatlarsam Narsist Olduğunu da İspatlamış Olur muyum?
Psikiyatri ilacı kullanımı bu konuda sanıldığından çok daha az şey ispatlar.
Narsistik kişilik bozukluğuna özgü, kişinin reçetesine bakıldığında “bu ilaç yazılmışsa narsistik kişilik bozukluğu vardır” denilebilecek özel bir ilaç bulunmamaktadır. Narsistik kişilik bozukluğunda temel tedavi yaklaşımı psikoterapidir; depresyon, anksiyete veya başka eşlik eden sorunlar bulunuyorsa bunlara yönelik ilaç tedavileri uygulanabilir.
Bu nedenle eşinizin antidepresan, anksiyete ilacı veya başka bir psikiyatrik ilaç kullanması narsistik kişilik bozukluğunu ispatlamaz.
Aynı kayıt TMK 165 anlamında akıl hastalığı nedeniyle boşanma şartlarını da ispatlamaz.
Türkiye’de milyonlarca insan hayatının belirli bir döneminde depresyon, kaygı bozukluğu, uyku problemi veya başka sebeplerle psikiyatrik yardım alabilir. Bir reçete kaydından “eşim akıl hastasıdır ve artık davranışlarından sorumlu değildir” sonucuna ulaşılamaz.
Burada boşanma davası bakımından daha önemli bir nokta daha vardır: psikiyatrik tedavi görmek kişiyi otomatik olarak kusur değerlendirmesinin dışına çıkarmaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 12.03.2020 tarihli, 2020/617 E., 2020/2140 K. sayılı kararında psikiyatrik tedavi ve ilaç kullanımına ilişkin hususların da bulunduğu bir uyuşmazlıkta tarafların somut davranışları ayrı ayrı değerlendirilmiş; kadının çocuklara fiziksel şiddet uygulaması, eşine hakaret etmesi, evden habersiz ayrılması ve güven sarsıcı davranışları gibi ispatlanan vakıalar üzerinden kadının erkeğe göre ağır kusurlu olduğu kabul edilmiştir. Ağır kusurlu bulunan kadının yoksulluk nafakası talebinin reddi gerektiği, kişilik hakları saldırıya uğrayan erkek lehine manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu karar, psikiyatri tedavisi görmek ile ayırt etme gücünü ortadan kaldıran akıl hastalığının aynı kefeye konulamayacağını göstermesi bakımından önemlidir.
Eşimin E-Nabız veya Psikiyatri Kayıtlarını Bulup Dosyaya Koymam Gerekir mi?
Boşanmanın temel sebebi hakaret, aşağılama, tehdit, sadakatsizlik, ekonomik baskı veya benzeri kusurlu davranışlarsa dosyanın merkezine eşin teşhisini koymaya çalışmak çoğu zaman davayı yanlış yöne götürür.
Eşinizin size hakaret ettiğini ispatlayacaksanız hakaretin deliline ihtiyaç vardır. Eşinizin psikiyatri geçmişine değil.
Üstelik eşin sağlık kayıtlarını gizlice ele geçirmek, hesabına izinsiz girmek veya özel sağlık verilerini hukuka aykırı yöntemlerle temin etmek ayrıca hukuka aykırı delil ve özel hayatın gizliliği sorunları doğurabilir. Boşanma davası açılmış olması eşlerden birine diğer eşin bütün özel verilerine sınırsız erişim hakkı vermez.
TMK 165 kapsamında gerçekten akıl hastalığı nedeniyle boşanma ileri sürülecekse de mesele eşin telefonundan bulunan birkaç reçete görüntüsüyle çözülemez. Kanun, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespitini aramaktadır.
Bu sebeple “Kocam bir dönem psikiyatriye gitmiş, şimdi kayıtlarını bulursam narsist olduğunu kanıtlarım” düşüncesi boşanma davasında çoğu kez bir yere götürmez.
“Narsist Çok Akıllı, Hiç Delil Bırakmıyor” Demek İspat Yükünü Ortadan Kaldırmaz
Narsist eş anlatılarında en sık karşılaşılan cümlelerden biri de budur:
“Her şeyi kapalı kapılar arkasında yapıyor.”
“Kimsenin yanında gerçek yüzünü göstermiyor.”
“Çok iyi manipüle ettiği için herkes onu iyi insan sanıyor.”
“Bana yıllarca psikolojik şiddet uyguladı ama hiçbir delil bırakmadı.”
Bunların yaşanmış olması mümkündür. Fakat bir olayın ispatının zor olması, ispat zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Hukuk yargılamasında hâkim, “Narsistler zaten delil bırakmaz” kabulünden hareket ederek ileri sürülen bütün olayları gerçekleşmiş sayamaz. Böyle bir kabul karşı tarafın savunma ve ispat hakkını tamamen ortadan kaldırır.
“Narsist olduğu için ispatlayamıyorum” düşüncesi boşanma hukukunda bir ispat kuralı değildir.
Kişi yıllarca yalnızken hakarete uğramış olabilir. Eşi yalnızken tehdit etmiş olabilir. Ev içerisinde sistematik biçimde küçümsenmiş olabilir. Bunların doğrudan tanığı bulunmayabilir. Ancak boşanma davası hazırlanırken yapılması gereken, narsistik kişilik özelliklerini uzun uzun anlatmak değil; mevcut her olay bakımından kullanılabilecek hukuka uygun delilleri değerlendirmektir.
Taraflar arasındaki mesajlar, olayın hemen sonrasında olaya ilişkin doğrudan bilgisi oluşmuş kişiler, karşı tarafın ikrar niteliğindeki beyanları, hukuka uygun biçimde elde edilmiş belgeler ve somut olayın özelliğine göre başka deliller birlikte değerlendirilebilir.
Bunun tersine “Kocam narsisttir, narsistler zaten böyle yapar” şeklindeki genelleme ispat değildir.
Bir insanın narsistik özellik taşıdığı kabul edilse bile bundan geçmişte ileri sürdüğünüz belirli bir olayı mutlaka gerçekleştirdiği sonucu çıkarılamaz.
“Psikolojik Şiddet Uyguladı” Demek de Tek Başına Yetmez
Narsist kelimesinde ortaya çıkan problem “psikolojik şiddet” ifadesinde de görülebiliyor.
Psikolojik şiddet boşanma hukukunda elbette önemlidir. Fakat mahkemenin önüne yalnızca sonuç kavramını koymak yeterli değildir.
“Eşim bana psikolojik şiddet uyguladı” cümlesinden sonra hangi davranışın gerçekleştiğinin anlatılması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.03.2024 tarihli, 2023/5162 E., 2024/1700 K. sayılı kararına konu dosya bu bakımdan güzel bir örnektir. Dosyada yalnızca “psikolojik şiddet vardı” denilmemiş; erkeğin kadına “Sen delisin, psikolojik ilaç kullanıyorsun” diyerek aşağılaması, “Sen kadınsın erkek işlerine karışma” şeklindeki sözü, eşinin tedavisiyle yeterince ilgilenmemesi ve kapıyı kilitleyerek kadını eve almaması gibi somut davranışlar belirlenmiştir. Kadının da eşini aşağılayan davranışları ayrıca değerlendirilmiş; karşılıklı somut vakıalar üzerinden kusur oranı belirlenmiştir.
Boşanma dilekçesinin de bu şekilde kurulması gerekir.
“Narsistik değersizleştirme yaptı” yazmakla yetiniliyorsa olay henüz anlatılmamıştır.
“Beni küçümsedi” deniliyorsa hangi sözü söylediği açıklanmalıdır.
“Beni kontrol etti” deniliyorsa hangi davranışla bunu yaptığı ortaya konulmalıdır.
“Beni çevremden izole etti” deniliyorsa kimlerle görüşmeyi ne şekilde engellediği somutlaştırılmalıdır.
“Gaslighting yaptı” deniliyorsa mahkemenin değerlendirebileceği hayat olayının ne olduğu anlatılmalıdır.
Psikoloji terimleri olayın kendisinin yerini tutmaz.

Narsist Eşten Boşanınca Daha Fazla Tazminat Alınır mı?
“Narsist eş” etiketi boşanmada özel bir tazminat tarifesi yaratmaz.
Mahkeme “Bu kişi narsistmiş, o hâlde tazminatı iki katına çıkaralım” şeklinde karar vermez. Tazminat bakımından belirleyici olan boşanmaya sebep olan somut kusurlu davranışlardır.
Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi uyarınca mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma nedeniyle zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş maddi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan eş ise koşulları varsa manevi tazminat isteyebilir.
Eşiniz size yıllarca ağır hakaretlerde bulunmuşsa, fiziksel şiddet uygulamışsa, küçük düşürücü davranışlarda bulunmuşsa veya kişilik haklarınıza ağır biçimde saldıran başka eylemleri ispatlanmışsa bunların tazminat bakımından karşılığı olabilir.
Bunun sebebi eşinizin “narsist” olması değil, ispatlanan davranışların niteliğidir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 28.05.2024 tarihli, 2023/5868 E., 2024/3910 K. sayılı kararında tazminat miktarı değerlendirilirken tarafların sosyal ve ekonomik durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırı ile ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaatlerin kapsamının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
“Narsistik kişilik bozukluğu” bu kriterlerin arasında özel bir tazminat artırma sebebi olarak bulunmamaktadır.
Davada yüksek tazminat almak isteyen kişinin psikoloğundan eşinin kişilik analizini getirmesinden çok, ağır kusur oluşturan somut davranışları güçlü biçimde ispatlaması önem taşır.
“Psikoloğum Kocamın Narsist Olduğunu Söyledi, Nafakam da Yüksek Olur” Düşüncesi de Yanlıştır
Yoksulluk nafakası bakımından da narsistlik diye ayrı bir kriter bulunmamaktadır.
Yoksulluk nafakası isteyen eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması ve boşanmaya sebep olan olaylarda kusurunun diğer eşten daha ağır bulunmaması gerekir. Nafaka miktarında tarafların ekonomik ve sosyal durumları, ihtiyaçlar, nafaka yükümlüsünün mali gücü ve hakkaniyet değerlendirilir.
“Narsist eşle on yıl yaşadım” şeklindeki anlatım tek başına nafaka miktarını yükseltmez.
Daha önemlisi, kendisini narsist eş mağduru olarak gören kişi boşanmaya sebep olan olaylarda karşı taraftan daha ağır kusurlu çıkarsa yoksulluk nafakası talebi reddedilebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 12.03.2020 tarihli, 2020/617 E., 2020/2140 K. sayılı kararında da kadın daha ağır kusurlu bulunduğu için yoksulluk nafakasının şartlarının oluşmadığı kabul edilmiştir.
Burada yeniden aynı noktaya dönüyoruz: terapi odasında kendinizi mağdur olarak tanımlamanız, aile mahkemesindeki kusur durumunuzu belirlemez.
Kocanız için kullanılan “narsist” kelimesi sizi otomatik olarak kusursuz eş hâline getirmez.
Mahkeme, kimin psikoloğa gittiğine veya psikoloğun kimi haklı bulduğuna göre değil, kimin hangi davranışı gerçekleştirdiğinin ispatlandığına göre kusur belirler.
Bu nedenle narsist eşten boşanma davasının en riskli tarafı bazen eşin narsist olup olmadığını ispatlayamamak değildir. Asıl risk, bütün dava “eşim narsist” fikri üzerine kurulurken karşı tarafın sizin somut kusurlarınızı ispatlamasıdır.
Psikoloğunuz Kocanıza “Narsist” Dedi Diye Sizin Davranışlarınız Kusur Olmaktan Çıkmaz
“Narsist eş” söyleminin boşanma davasında yarattığı en tehlikeli sonuçlardan biri, kişinin bir süre sonra kendi davranışlarını hiç sorgulamamaya başlamasıdır.
Psikoloğunuz eşinizin narsistik özellikler gösterdiğini söylemiş olabilir. Siz de bundan sonra evlilikte yaşanan bütün tartışmaları bu teşhis üzerinden okumaya başlamış olabilirsiniz. Eşinizin söylediği her söz manipülasyon, sustuğu her an sessiz cezalandırma, itiraz ettiği her konu gaslighting, kendisini savunduğu her tartışma narsistik öfke olarak görülmeye başlanabilir.
Fakat boşanma davasında psikoloğunuzun eşiniz hakkında yaptığı değerlendirme size hukuki bir dokunulmazlık sağlamaz.
Eşinizin narsist olduğuna inanmanız ona hakaret etme hakkı vermez. Onu sürekli küçük düşürmeniz, “sen hastasın”, “sen psikopatsın”, “sen delisin”, “sen narsistsin” diyerek aşağılamanız, evden kovmanız, ailesiyle ilişkisini engellemeniz, çocukla ilişkisini cezalandırma aracı hâline getirmeniz veya evlilik yükümlülüklerinizi yerine getirmemeniz hâlinde sizin davranışlarınız da boşanma davasında ayrıca değerlendirilir.
Hatta bazen dosyanın en çarpıcı sonucu burada ortaya çıkar: psikoloğunun yönlendirmesiyle eşinin narsist olduğuna kesin biçimde inanan kişi kendisini davanın tartışmasız mağduru zannederken, eşine yüklediği ağır iddiaları ispatlayamaz; buna karşılık kendi mesajları, tanık anlatımları ve diğer deliller nedeniyle daha ağır kusurlu bulunabilir.
“Narsistin oyununa geldim” sözü aile mahkemesinde bir kusursuzluk sebebi değildir.
Mahkeme eşinizin size ne yaptığını incelediği gibi sizin eşinize ne yaptığınızı da inceler.
Eşime Sürekli “Sen Narsistsin, Hastasın, Psikopatsın” Demem Boşanmada Bana Kusur Olarak Döner mi?
Eşi ruhsal hastalık veya kişilik özellikleri üzerinden aşağılamak boşanma hukukunda son derece risklidir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.02.2014 tarihli, 2014/2041 E., 2014/3138 K. sayılı kararı bu konuda özellikle önemlidir. Kararda, ayırt etme gücü bulunmadığı için davranışları iradi kabul edilmeyen kocaya kusur yüklenmemiş; buna karşılık eşine “raporlu deli, şerefsiz, aptal” şeklinde hitap ederek aşağılayan kadın tamamen kusurlu kabul edilmiştir. Erkek lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kararın konusu doğrudan “narsist” kelimesi değildir. Ancak ortaya koyduğu hukukî yaklaşım açıktır: eşin ruhsal durumunu aşağılayıcı bir yafta hâline getirmek, söylenen sözün bağlamına göre boşanma bakımından kusur oluşturabilir.
Bu nedenle psikoloğunuzun eşiniz için narsistik özelliklerden söz etmiş olması, sizin aylarca her tartışmada eşinize “Sen narsistsin, sen hastasın, sende kişilik bozukluğu var” şeklinde hakaret ve aşağılama içeren hitaplarda bulunmanızı meşru hâle getirmez.
Bir başka ifadeyle, boşanma davasında şu tablo rahatlıkla ortaya çıkabilir:
Kadın, “Kocam narsist olduğu için boşanıyorum” der.
Kocanın narsistik olduğuna ilişkin kadının psikoloğunun değerlendirmesi dışında delil bulunmaz.
Kadının kocasına gönderdiği mesajlarda ise “sen hastasın”, “sen delisin”, “sen psikopatsın”, “senden baba olmaz”, “senin tedavi olman lazım” şeklinde sürekli aşağılayıcı ifadeler yer alır.
Mahkeme ilk cümleyi psikolojik bir tanımlama olarak değil, ispat edilmesi gereken iddiaların başlangıcı olarak görür. Mesajlardaki somut ifadeleri ise doğrudan değerlendirebilir.
Böyle bir dosyanın sonucunun, terapi odasında kişinin kendisi için kurduğu mağduriyet anlatısıyla aynı olması gerekmez.
Psikoloğum “Narsistle Tartışma, Sınır Koy” Dedi; Eşimi Evden Çıkardım
Terapi sırasında kişiye özel hayatını koruması, sınır koyması veya belirli davranışlardan uzak durması önerilmiş olabilir. Bunun aile hukuku bakımından her durumda uygulanabilir bir hukuki yetki olduğu düşünülmemelidir.
Özellikle müşterek konut söz konusu olduğunda “Psikoloğum eşimin narsist olduğunu söyledi, ben de sınır koymak için kapının kilidini değiştirdim” biçimindeki bir savunma, yapılan davranışı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.
Eşinizi müşterek konuta almamak, evden kovmak, kapıyı kilitlemek veya birlikte yaşamı tek taraflı olarak fiilen engellemek somut olayın özelliklerine göre boşanma bakımından kusur teşkil edebilir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 13.03.2024 tarihli, 2023/5162 E., 2024/1700 K. sayılı kararında da eşini eve almama, aşağılama ve evlilik içerisindeki diğer somut davranışlar kusur değerlendirmesine alınmıştır.
Psikolojik tavsiye ile hukuki yetki birbirinden farklıdır.
Kişinin ruhsal sağlığı bakımından eşiyle mesafe kurmak istemesi elbette mümkündür. Ancak boşanma dosyasında bu mesafenin nasıl kurulduğu, haklı bir sebebin bulunup bulunmadığı ve tarafların bu süreçteki davranışları ayrıca değerlendirilir.
Özellikle fiziksel şiddet, tehdit veya ciddi tehlike bulunan olaylarda 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir yolları vardır. Böyle bir durumda güvenliğin sağlanması başka, “narsist olduğunu öğrendim, o hâlde evi terk etsin” şeklinde kendiliğinden hukuki yetki üretmek başkadır.
“Narsist Baba” Diyerek Çocuğu Babadan Uzaklaştırmak da Risksiz Değildir
Evlilik sorunlarının çocukla ilişkiye taşınması ayrıca önemlidir.
Psikoloğunuzun eşiniz hakkında narsistik özelliklerden söz etmesi, diğer ebeveynin çocukla kişisel ilişkisini tek taraflı biçimde engelleme yetkisi vermez. Çocuk bakımından gerçek bir güvenlik riski, şiddet, istismar veya çocuğun üstün yararını tehdit eden başka somut bir durum varsa bu durum mahkemeye taşınır ve gerekli tedbir istenir.
Bunun dışında “babası narsist, çocukla görüşmesini istemiyorum” biçimindeki tek taraflı kişilik değerlendirmesi mahkeme kararının yerine geçmez.
Velayet ve kişisel ilişki değerlendirmesinde de ebeveyn hakkında kullanılan sıfat değil, çocuğun üstün yararını ilgilendiren somut davranış önemlidir.
Bu nedenle boşanma hazırlığı sırasında çocuğu taraflar arasındaki psikolojik etiketleme savaşının içine çekmek ayrı bir hata yaratabilir. Eşler birbirlerini “narsist”, “psikopat”, “hasta” şeklinde tanımlarken çocuk üzerinden karşı tarafı cezalandırmaya başlıyorsa, mahkeme yalnızca suçlanan ebeveynin değil, bu davranışı gerçekleştiren ebeveynin tutumunu da değerlendirebilir.
“Narsist olduğunu düşünüyorum” başka bir şeydir.
“Çocuğum bakımından somut olarak şu tehlikeyi oluşturuyor ve bunu şu delillerle ortaya koyuyorum” başka bir şeydir.
Eşim Gerçekten Narsistse Mal Paylaşımında Daha Fazla Mal Alabilir miyim?
Boşanmadaki kusurun mal rejimi tasfiyesinde genel bir “ceza” işlevi yoktur.
Kocanızın ağır kusurlu, sizi sürekli aşağılayan, sadakatsiz veya psikolojik şiddet uygulayan bir eş olması, edinilmiş mallara katılma rejimindeki payınızı sırf bu nedenle otomatik olarak artırmaz.
Türk Medeni Kanunu’nun 236. maddesinin ikinci fıkrasında özel bir istisna vardır. Boşanma zina veya hayata kast nedeniyle gerçekleşmişse hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.
Burada iki önemli nokta vardır.
İlki, düzenlemede “narsistik kişilik bozukluğu”, “psikolojik şiddet”, “ağır kusur” veya genel olarak “kötü eş olma” şeklinde bir sebep bulunmamasıdır.
İkincisi, zina olayının dosyada bulunması tek başına yeterli değildir. TMK 236/2’nin uygulanabilmesi bakımından boşanma kararının zina veya hayata kast hukuki sebebine dayanması önem taşır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 06.11.2018 tarihli, 2016/13910 E., 2018/18247 K. sayılı kararında, tarafların TMK 161 uyarınca zina nedeniyle boşandıkları dosyada katılma alacağı bakımından TMK 236/2 uyarınca değerlendirme yapılması gerektiği kabul edilmiştir.
Buna karşılık boşanma yalnızca TMK 166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle gerçekleşmişse, evlilik içerisinde zina niteliğinde bir davranış bulunması her durumda TMK 236/2’nin uygulanmasını sağlamaz.
Bu sebeple “Kocam narsist ve beni aldattı, malların yüzde yetmişini ben alırım” şeklinde bir kural Türk hukukunda yoktur.
Mal rejimi hesabı kendi kurallarına göre yapılır. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmanın varlığı hâlinde ise TMK 236/2 kapsamında hâkime ayrıca tanınmış bir takdir yetkisi gündeme gelir.
Üstelik bu hüküm bütün mal rejimi alacaklarını ortadan kaldıran genel bir ceza hükmü de değildir. Yargıtay uygulamasında TMK 236/2’nin artık değere katılma alacağı bakımından uygulanması ile katkı payı veya değer artış payı gibi farklı alacak türlerinin hukuki niteliği birbirinden ayrılmaktadır.
“Narsist eşten boşanırsanız daha fazla mal alırsınız” biçimindeki internet tavsiyelerinin hukuki karşılığı bulunmamaktadır.
Eşim Narsistse Tazminat Alırım Ama Mal Paylaşımında Neden Fazla Alamıyorum?
Çünkü boşanmanın fer’î sonuçları ile mal rejimi tasfiyesi farklı hukuki kurumlara tabidir.
Maddi ve manevi tazminatta TMK 174 kapsamında tarafların boşanmaya sebep olan olaylardaki kusuru doğrudan önem taşır. Mal rejimi tasfiyesinde ise “kim daha kötü eşti?” sorusu üzerinden genel bir paylaşım yapılmaz.
Örneğin kocanızın sizi yıllarca ağır biçimde aşağılaması ve tehdit etmesi boşanma davasında onun ağır kusurlu bulunmasına ve koşulları varsa sizin lehinize maddi ve manevi tazminata hükmedilmesine yol açabilir. Fakat aynı davranışlar nedeniyle edinilmiş mallardaki katılma oranı kendiliğinden değişmez.
Kanun koyucu TMK 236/2’de yalnızca zina ve hayata kast nedeniyle boşanma bakımından özel bir müdahale imkânı tanımıştır.
Bu ayrım özellikle “narsist eş” içeriklerinde sıkça gözden kaçırılmaktadır.
“Narsist” Demek Ceza Hukukunda Hakaret midir?
“Narsist” kelimesinin her kullanımı otomatik olarak TCK 125 anlamında hakaret değildir. Aynı şekilde kelimenin hiçbir koşulda hakaret oluşturmayacağı da söylenemez.
Hakaret suçunda kullanılan ifadenin bağlamı, söyleniş biçimi, muhatabın onur, şeref ve saygınlığına saldırı niteliği taşıyıp taşımadığı ve olayın bütünü değerlendirilir.
Bir psikoloji tartışmasında “narsistik özellikler gösterdiğini düşünüyorum” denilmesiyle, bir tartışmanın ortasında eşin küçük düşürülmesi amacıyla “sen hastasın, sen narsistsin, tedavi ol” şeklinde sürekli yaftalanması aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulmak zorunda değildir.
Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla “narsist” kelimesinin kullanıldığı her olay bakımından uygulanabilecek, “bu kelime kesinlikle hakarettir” şeklinde yerleşmiş özel bir Yargıtay kuralından söz edilemez.
Fakat burada boşanma hukuku açısından daha önemli bir nokta vardır.
Bir sözün TCK 125 anlamında suç oluşturmadığı kabul edilse bile aile hukuku bakımından aşağılayıcı ve evlilik birliğini zedeleyen kusurlu davranış olarak değerlendirilmesi mümkündür. Boşanma davasındaki kusur değerlendirmesi ile ceza hukukundaki suç tipinin unsurları aynı değildir.
Bu nedenle “narsist demek suç değilmiş, istediğim kadar söylerim” anlayışı boşanma dosyası açısından güvenli değildir.
Kocam Narsist Olduğu İçin Yıllar Önce Yaptıklarını da Davaya Koyabilir miyim?
Bu konuda “zamanaşımı” ile “af ve hoşgörü” kavramlarının birbirine karıştırılmaması gerekir.
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle açılan her boşanma davası için geçmişteki olayları belirli bir yıldan sonra otomatik olarak ortadan kaldıran genel bir zamanaşımı süresi yoktur. Buna karşılık geçmişte gerçekleşmiş bir olayın daha sonra eş tarafından affedilmiş veya en azından hoşgörüyle karşılanmış olması, olayın kusur değerlendirmesinde kullanılmasını engelleyebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.03.2019 tarihli, 2017/2-2067 E., 2019/296 K. sayılı kararında af kavramı ayrıntılı biçimde değerlendirilmiş ve affedilen davranışların boşanma davasında yeniden kusur sebebi yapılmasına ilişkin sınırlar ortaya konulmuştur.
Buna karşılık her barışma teklifi af değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.11.2020 tarihli, 2020/2-244 E., 2020/881 K. sayılı kararında, evliliği kurtarma amacıyla yapılan ancak ortak hayatın yeniden kurulmasıyla sonuçlanmayan iyi niyetli barışma teklifinin tek başına af olarak kabul edilemeyeceği benimsenmiştir.
Bu ayrım narsist eş iddialarında özellikle önemlidir. Kişi yıllar önce yaşanmış bütün tartışmaları terapi sürecinde yeniden anlamlandırarak bugün “bunların hepsi narsistik şiddetmiş” sonucuna ulaşabilir. Ancak boşanma davasında hâkim, yalnızca olayın bugün nasıl isimlendirildiğine değil, olaydan sonra eşlerin ilişkilerini nasıl sürdürdüklerine de bakar.
Olaydan sonra eşler barışmış, ortak hayatı gerçekten yeniden kurmuş ve davranış affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmışsa yıllar sonra psikoloğun olaya “narsistik davranış” adı vermesi affın hukuki etkisini ortadan kaldırmaz.
Psikolojik kavramın sonradan değişmesi, geçmişteki hukuki olgunun niteliğini geriye dönük olarak değiştirmez.
Zina, Hayata Kast ve Bazı Özel Boşanma Sebeplerinde Hak Düşürücü Süreyi de Kaçırmayın
Bazı özel boşanma sebeplerinde ayrıca kanunda açıkça düzenlenmiş hak düşürücü süreler vardır.
Zina nedeniyle boşanmada TMK 161 uyarınca dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Affeden tarafın dava hakkı da bulunmaz.
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle boşanmada TMK 162 kapsamında yine öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Affeden tarafın dava hakkı yoktur.
Bu süreler zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir.
Dolayısıyla kişi aylarca “eşim narsist mi değil mi?” tartışmasına odaklanırken dosyada aslında zina veya TMK 162 kapsamına girecek ağır bir özel boşanma sebebi varsa, hangi hukuki sebebe dayanılacağının ve sürelerin baştan değerlendirilmesi gerekir.
Boşanma davası psikolojik teşhis ararken hukuki sürelerin kaçırılabileceği bir alan değildir.
“Narsistin Oyununa Gelme” Denilecekse Hukuken Asıl Dikkat Edilmesi Gereken Budur
İnternette narsist eşler hakkında “Narsistin oyununa gelme”, “Narsiste tepki verme”, “Narsisti ifşa et” gibi sayısız içerik bulunmaktadır. Boşanma davası bakımından önemli olan ise karşı tarafın psikolojik oyununu çözmekten önce kendi dosyanızı bozmamaktır.
Eşinizin size söylediğini ispatlayamadığınız bir söze karşılık siz yazılı olarak ağır hakaret etmişseniz, onun eylemi dosyada ispatlanamazken sizin eyleminiz kendi mesajınızla sabit hâle gelebilir.
Eşinizin sizi provoke ettiğini ileri sürerek onu evden kovduysanız provokasyon iddianızı ispatlayamazken evden kovma davranışınız ispatlanabilir.
Eşinizin narsist olduğu gerekçesiyle çocuğu göstermediyseniz, çocuk bakımından ileri sürdüğünüz tehlike ispatlanamazken kişisel ilişkiyi engelleyen davranışınız dosyada açıkça görülebilir.
Eşinizin gizli manipülasyon yaptığını ileri sürerken siz açık şekilde tehdit içeren mesajlar göndermiş olabilirsiniz.
Boşanma yargılamasının sert gerçeği budur: ispatlanamayan mağduriyet anlatısıyla ispatlanan kusur aynı ağırlıkta değildir.
Psikoloğunuzun eşiniz hakkında yaptığı değerlendirmeye güvenerek kendi davranışlarınızın mahkemede incelenmeyeceğini düşünmeyin.
Narsist Eşten Boşanma Davası Açılacaksa Dosya Nasıl Hazırlanmalıdır?
Narsist eşten boşanma davası hazırlanırken ilk yapılması gereken, “narsist” kelimesini dava dosyasının merkezinden çıkarmaktır.
Eşinizin gerçekten narsistik kişilik bozukluğu bulunabilir. Bunun tıbbi olarak doğru olması mümkündür. Fakat aile mahkemesinde kazanılacak dosya teşhis dosyası değil, vakıa dosyasıdır.
Bu nedenle evlilik içerisinde yaşanan olaylar tek tek ayrıştırılmalıdır.
Eşinizin size hakaret ettiğini söylüyorsanız hangi sözün, hangi olay içerisinde söylendiği ve bunun nasıl ispatlanacağı belirlenmelidir.
Aşağılandığınızı söylüyorsanız soyut “değersizleştirme” anlatımıyla yetinilmemeli, davranışın kendisi ortaya konulmalıdır.
Ekonomik baskı varsa bunun nasıl gerçekleştiği açıklanmalıdır.
Aileniz ve sosyal çevrenizden izole edildiyseniz bunun hangi somut davranışlarla gerçekleştirildiği gösterilmelidir.
Sadakatsizlik ileri sürülüyorsa hukuka uygun deliller değerlendirilmelidir.
Tehdit varsa sözün ne olduğu, olayın zamanı ve delili ortaya konulmalıdır.
Fiziksel şiddet varsa sağlık kayıtları, kolluk müracaatları, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler ve somut olayın diğer delilleri incelenmelidir.
Karşı tarafın size yöneltebileceği kusurlar da aynı ciddiyetle değerlendirilmelidir.
Çünkü başarılı bir boşanma dosyası yalnızca karşı tarafın kusurlarını sıralayan dosya değildir. Kendi kusur riskini de baştan gören dosyadır.
Psikoloğum Kocamın Narsist Olduğunu Söyledi; Şimdi Ne Yapmalıyım?
Psikoloğunuzun değerlendirmesini terapi süreciniz bakımından dikkate alabilirsiniz. Fakat boşanma kararı aldıysanız hukuki dosyanızı psikolojik teşhise göre değil, yaşanan ve ispatlanabilen olaylara göre hazırlamanız gerekir.
Eşinizin narsist olup olmadığını mahkemeye kabul ettirmeye çalışarak aylar harcamak yerine, evlilik birliğinin hangi somut olaylarla temelinden sarsıldığını belirlemek gerekir.
Eşiniz hiç narsist olmayabilir ve yine de boşanma bakımından ağır kusurlu olabilir.
Eşiniz gerçekten narsistik kişilik bozukluğuna sahip olabilir fakat sizin ileri sürdüğünüz olayları gerçekleştirmemiş olabilir.
Eşinizin narsistik kişilik bozukluğu olabilir ve her iki taraf da evlilikte kusurlu davranışlarda bulunmuş olabilir.
Eşiniz narsist olduğunu düşündüğünüz hâlde davada onun kusurlarını ispatlayamayabilir, karşı taraf ise sizin kusurlarınızı ispatlayabilir.
Hukuk bu ihtimallerin hiçbirini psikolojik etiket kullanarak baştan ortadan kaldırmaz.
Boşanma davasında “eşim nasıl bir insan?” sorusundan daha önemli olan, “eşim ne yaptı, ben ne yaptım ve bunların hangisi ispatlanabiliyor?” sorusudur.
“Narsist” kelimesi bunun cevabı değildir.
Narsist Eşten Boşanma Davasında En Büyük Hata: Teşhisi Delil Sanmak
Bir psikoloğun, yalnızca sizin anlattıklarınızdan hareketle hiç görüşmediği eşiniz hakkında yaptığı “narsist” değerlendirmesi sizi boşamaz.
Psikoloğunuzun sizi haklı bulması kocanızı mahkemede kusurlu yapmaz.
Kocanızın psikiyatri ilacı kullanması akıl hastalığı nedeniyle boşanmanın şartlarını kendiliğinden oluşturmaz.
“Narsistler delil bırakmaz” düşüncesi ispat yükünü ortadan kaldırmaz.
Kocanıza narsist demeniz sizi kusursuz eş hâline getirmez.
Kocanızın narsist olduğuna inanmanız sizin hakaretlerinizi, aşağılamalarınızı veya diğer kusurlu davranışlarınızı hukuken görünmez yapmaz.
Boşanma dosyasına kişilik etiketi değil, hayat olayı girer.
Mahkeme “Bu adam narsist mi?” sorusuna cevap vermek için kurulmamıştır. Mahkeme, tarafların evlilik birliği içerisindeki somut davranışlarını ve bunların ispat edilip edilmediğini değerlendirir.
Bu yüzden “Psikoloğum kocamın narsist olduğunu söyledi, boşanma davasında başka neyi ispatlamam gerekiyor?” sorusunun cevabı oldukça nettir:
Boşanma sebebi olarak ileri sürdüğünüz vakıaların tamamını.

